بررسی روش های نوین حسابداری منابع انسانی تاثیر و عملکرد آن در شرکت تولیدی

بررسی روش های نوین حسابداری منابع انسانی تاثیر و عملکرد آن در شرکت تولیدی

مهدی محمودی1

1) دکتری حسابداری استاد دانشگاه تهران مرکزی

کد IOI مقاله : AAGK-ABCKDH
محل انتشار : چهارمین کنفرانس بین المللی پژوهش در حسابداری، مدیریت، اقتصاد و علوم انسانی(meaconf.com/4th)
چکیده :
    در عصر اقتصاد دانش‌محور، سرمایه انسانی نقش محوری در خلق ارزش افزوده و تقویت رقابت‌پذیری شرکت‌های تولیدی ایران و کشورهای منطقه ایفا می‌کند، اما سیستم‌های حسابداری فعلی در این کشورها، به‌ویژه در سطح صورت‌های مالی عمومی، اغلب ارزش اقتصادی نیروی انسانی را منتشر و اندازه‌گیری نمی‌کنند. از سوی دیگر، اتحادیه اروپا با گسترش چارچوب‌های پیچیده گزارشگری همه‌جانبه (Integrated Reporting) و توجه افزایشی به سرمایه انسانی و سرمایه فکری، جلوتر از بسیاری از اقتصادها در حوزه شناسایی و بازتاب ارزش منابع انسانی در گزارش‌گری تصمیم‌گیر آمد. در این پژوهش، ضمن مرور نظری روش‌های نوین حسابداری منابع انسانی (روش‌های بهای تمام‌شده تاریخی، بهای جایگزینی، ارزش فعلی درآمدهای آتی، مدل‌های رفتاری و شاخص‌های سرمایه فکری)، یک چارچوب تطبیقی برای اندازه‌گیری سرمایه انسانی در شرکت‌های تولیدی ایران، تعدادی از کشورهای همسایه (به‌عنوان نمونه کشورهای هم‌مرز با حوزه‌های صنعتی مشابه) و کشورهای عضو اتحادیه اروپا توسعه داده می‌شود. سپس، با استفاده از داده‌های تابلویی و مدل‌های رگرسیون پانل، حرکت تصویری (GMM) و رویکردهای علیت ـ معلولی (Causal Inference)، روابط بین این چارچوب حسابداری منابع انسانی و شاخص‌های عملکرد مالی و غیرمالی (سودآوری، بهره‌وری نیروی کار، کیفیت سود، نوآوری و پایداری سود) در این سه قاره مقایسه می‌گردد. یافته‌های اولیه نشان می‌دهد حسابداری منابع انسانی در دسته‌بندی اتحادیه اروپا، با وجود پایه قانونی و استانداردی قوی‌تر، تأثیری پایدار و مثبت‌تر بر عملکرد شرکت‌ها دارد؛ در حالی که در ایران و برخی کشورهای همسایه، فقدان چارچوب‌های انگیزشی و تنظیمی، تغییرات سیاسی ـ اقتصادی و دشواری‌های اندازه‌گیری، مانع از کارآمدسازی کامل این رویکرد می‌شوند. این تحلیل تطبیقی، نقش حسابداری منابع انسانی را در کاهش شکاف عملکرد بین ایران و جهان اروپای به‌عنوان یک متغیر میانجی استراتژیک مطرح می‌کند و برای تدوین استانداردهای آتی گزارشگری سرمایه انسانی، برنامه‌ریزی تغییرات سیاست‌های آموزشی و حساب‌رسی و طراحی مدل‌های ارزشیابی متوازن (Balanced Scorecard گسترده‌تر) پیشنهادات عملیاتی ارائه می‌دهد. در دسته‌بندی اتحادیه اروپا، با وجود پایه قانونی و استانداردی قوی‌تر، تأثیری پایدار و مثبت‌تر بر عملکرد شرکت‌ها دارد؛ در حالی که در ایران و برخی کشورهای همسایه، فقدان چارچوب‌های انگیزشی و تنظیمی، تغییرات سیاسی ـ اقتصادی و دشواری‌های اندازه‌گیری، مانع از کارآمدسازی کامل این رویکرد می‌شوند. این تحلیل تطبیقی، نقش حسابداری منابع انسانی را در کاهش شکاف عملکرد بین ایران و جهان اروپای به‌عنوان یک متغیر میانجی استراتژیک مطرح می‌کند و برای تدوین استانداردهای آتی گزارشگری سرمایه انسانی، برنامه‌ریزی تغییرات سیاست‌های آموزشی و حساب‌رسی و طراحی مدل‌های ارزشیابی متوازن (Balanced Scorecard گسترده‌تر) پیشنهادات عملیاتی ارائه می‌دهد.

کلمات کلیدی : حسابداری منابع انسانی سرمایه انسانی سرمایه فکری شرکت‌های تولیدی عملکرد مالی و غیرمالی اتحادیه اروپاایران و کشورهای همسایه گزارشگری ترکیبی (integrated reporting)