تأثیر فرهنگ سازمانی مدارس بر کیفیت یاددهی-یادگیری: یک مرور نظام‌مند و تحلیل عوامل کلیدی

سید جواد هاشمی اردکانی¹ اکرم کیومرثی² مهدیه جمشیدی زاده³

1) استادیار، گروه روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2) کارشناسی ارشد مدیریت آموزشی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد آباده، ایران
3) کارشناسی ارشد مدیریت آموزشی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد آباده، ایران

کد IOI مقاله : AAHA-ABAAAC
محل انتشار : پنجمین کنگره بین المللی مدیریت، اقتصاد، علوم انسانی، آموزش و پرورش و توسعه کسب و کار(5icmba.ir)
چکیده :
    هدف این مقاله، بررسی عمیق و نظام‌مند تأثیر فرهنگ سازمانی مدارس بر کیفیت فرآیند یاددهی-یادگیری است. فرهنگ سازمانی مدرسه، به عنوان مجموعه‌ای از باورها، ارزش‌ها، هنجارها و نمادهای مشترک میان اعضای یک مدرسه تعریف می‌شود که رفتارها و رویکردهای آنان را شکل می‌دهد. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با اتکا به مرور بیش از 22 منبع معتبر و به‌روز (تا سال 2023) انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که فرهنگ سازمانی از طریق مکانیسم‌های متعددی مانند ایجاد انگیزه در معلمان و دانش‌آموزان، شکل‌دهی به روش‌های تدریس، تسهیل یا تضعیف کار گروهی، و تعیین کیفیت رهبری آموزشی، بر تمامی جنبه‌های کیفیت یاددهی-یادگیری تأثیر مستقیم و غیرمستقیم می‌گذارد. فرهنگ‌های مشارکتی، دانش‌آفرین، کودک‌محور و مبتنی بر اعتماد، به‌طور معناداری با بهبود شاخص‌های کیفیت مانند تعاملات کلاسی پویا، خلاقیت در تدریس، رضایت شغلی معلمان، و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان مرتبط هستند. در مقابل، فرهنگ‌های راتیک، منزوی، سنتی و مبتنی بر کنترل، موانعی جدی در مسیر بهبود کیفیت آموزشی ایجاد می‌کنند. مقاله حاضر با ارائه چارچوبی تحلیلی، نقش واسطه‌ای عوامل میانجی مانند رهبری تحولی، سرمایه اجتماعی و خودکارآمدی جمعی معلمان را تبیین کرده و در نهایت، پیشنهادهایی کاربردی برای شکل‌دهی و تقویت فرهنگ سازمانی مثبت در مدارس ارائه می‌دهد.

کلمات کلیدی : فرهنگ سازمانی مدرسه کیفیت یاددهی یادگیری رهبری آموزشی سرمایه اجتماعی