تحلیل و پیش‌بینی عملکرد مالی شرکت‌های منتخب بازار سرمایه ایران در مواجهه با شوک‌های کلان اقتصادی: رویکردی مبتنی بر یادگیری ماشین

تحلیل و پیش‌بینی عملکرد مالی شرکت‌های منتخب بازار سرمایه ایران در مواجهه با شوک‌های کلان اقتصادی: رویکردی مبتنی بر یادگیری ماشین

سید احتشام سیدعلی روته1 سید مهدی حاجی میرعرب2 الهه میگون پوری3 سید ساسان گلچوبیان4

1) دانشجوی دکتری اقتصاد،دانشگاه وایادولید،وایادولید،اسپانیا
2) دکترای حرفه ای مدیریت کسب و کار،دانشگاه شهید بهشتی،تهران،ایران
3) دکترای کارآفرینی،دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز،تهران،ایران
4) کارشناس ارشد مدیریت فناوری اطلاعات،دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب،تهران،ایران

کد IOI مقاله : AAHA-ABAACH
محل انتشار : پنجمین کنگره بین المللی مدیریت، اقتصاد، علوم انسانی، آموزش و پرورش و توسعه کسب و کار(5icmba.ir)
چکیده :
    هدف این پژوهش بررسی پویایی عملکرد مالی بنگاه‌های منتخب بازار سرمایه ایران در مواجهه با شوک‌های کلان اقتصادی و سیاسی طی دوره ۱۳۹۴ تا سه‌ماهه سوم ۱۴۰۴ و ارائه پیش‌بینی کوتاه‌مدت آتی برای سه ماهه پایانی سال 1404 است. داده‌های پژوهش شامل اطلاعات مالی ۷۰ شرکت فعال در صنایع فولاد، پتروشیمی، دارویی، خودرویی و بانکی بوده و شاخص‌های عملکردی نظیر سود هر سهم، بازده دارایی‌ها، بازده حقوق صاحبان سهام، حاشیه سود خالص و جریان نقد عملیاتی به‌عنوان متغیرهای وابسته در نظر گرفته شده‌اند. در چارچوب روش‌شناسی، از ترکیب مدل‌های اقتصادسنجی کلاسیک و الگوریتم‌های یادگیری ماشین شامل پرافیت،آریماکس، جنگل تصادفی و ایکس جی بوست استفاده شده و شوک‌های ساختاری نظیر تشدید تحریم‌ها، ناآرامی‌های اقتصادی، همه‌گیری کرونا، تنش‌های ژئوپلیتیک و نااطمینانی‌های سیاستی در فرآیند آموزش مدل‌ها لحاظ شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که عملکرد مالی شرکت‌ها در اوج ، تا شوک‌های سال 1404 با افتی حدود 30 درصد مواجه بوده و بر اساس پیش‌بینی‌ها، در سه‌ماهه چهارم 1404 نیز کاهش ملایمی در بازه ۵ تا 6 درصد محتمل است. نتایج ارزیابی روایی مدل‌ها حاکی از برتری مدل ایکس جی بوست با مقدار بالاتر ضریب تعیین و خطای پیش‌بینی کمتر نسبت به سایر روش‌هاست. در مجموع، نتایج تأکید می‌کند که به‌کارگیری مدل‌های یادگیری ماشین می‌تواند درک دقیق‌تری از رفتار غیرخطی عملکرد مالی بنگاه‌ها در اقتصادهای ناپایدار ارائه دهد و ابزار مناسبی برای تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران و سیاست‌گذاران فراهم آورد.

کلمات کلیدی : عملکرد مالی شرکت‌ها یادگیری ماشین شوک‌های کلان اقتصادی بازار سرمایه ایران پیش‌بینی مالی