نقش برنامه‌ریزی شهری در توسعه پایدار شهرها با تاکید بر سکونتگاه های غیررسمی

نقش برنامه‌ریزی شهری در توسعه پایدار شهرها با تاکید بر سکونتگاه های غیررسمی

مجید قنبری ثابت1

1) کارشناس ارشد شهرسازی شهرداری گلستان

کد IOI مقاله : AAHA-ABBDDE
محل انتشار : پنجمین کنگره بین المللی مدیریت، اقتصاد، علوم انسانی، آموزش و پرورش و توسعه کسب و کار(5icmba.ir)
چکیده :
    توسعه پایدار شهری به عنوان یکی از مهم‌ترین الزامات عصر حاضر، نیازمند برنامه‌ریزی شهری هوشمند، یکپارچه و آینده‌نگر است. شهرها در عین حال با چالش‌های جدی در حوزه شهرنشینی مواجه هستند. رشد سریع و بی‌رویه شهرنشینی، مهاجرت‌های دائمی، فرونشست زمین، مخاطرات طبیعی (سیل و زلزله)، نابرابری فضایی در توزیع خدمات و فشار بر منابع آب و خاک، از جمله مهم‌ترین موانع پیش روی توسعه پایدار شهری به شمار می‌روند. برنامه‌ریزی شهری می‌تواند نقش محوری در جهت‌دهی به این تحولات ایفا کند. این نقش از طریق سه بعد اصلی قابل بررسی است: بعد کالبدی (بهینه‌سازی الگوی پراکندگی شهری، کنترل گسترش افقی، بازآفرینی بافت‌های فرسوده و هدایت بلندمرتبه‌سازی هدفمند)، بعد زیست‌محیطی (حفاظت از اراضی کشاورزی، مدیریت منابع آب، کاهش آلودگی و افزایش سرانه فضای سبز شهری) و بعد اجتماعی-اقتصادی (کاهش نابرابری‌های منطقه‌ای میان شهرهای همجوار، ارتقای دسترسی عادلانه به خدمات و سکونتگاه های غیر رسمی). مقاله حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و بهره‌گیری از مطالعات اسنادی و شواهد میدانی، به بررسی چگونگی تأثیرگذاری ابزارها و راهبردهای برنامه‌ریزی شهری (طرح‌های جامع، تفصیلی، هادی، بازآفرینی شهری، سند چشم‌انداز شهری و مدیریت یکپارچه شهری) بر تحقق اهداف توسعه پایدار پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که ضعف در اجرای طرح‌های بالادستی، ناهماهنگی بین دستگاه‌ها، کمبود منابع مالی و عدم توجه کافی به تغییر اقلیم و مخاطرات طبیعی، از موانع اصلی هستند. در مقابل، تقویت رویکردهای مبتنی بر طبیعت، توسعه حمل‌ونقل پایدار، اقتصاد سبز شهری و توانمندسازی جوامع محلی می‌تواند به عنوان راهکارهای مؤثر عمل کند.‌‌‌‌ این پژوهش به صورت توصیفی- تحلیلی است که در مورد روش گردآوری اطلاعات بصورت مراجعه به نهادهای محلی، اسناد و طرح های سازمانی و مشاهدات میدانی استفاده شد.

کلمات کلیدی : برنامه‌ریزی شهری توسعه پایدار شهری بازآفرینی شهری سکونتگاه‌های غیررسمی مدیریت یکپارچه شهری