استنادپذیری و بایسته‌های تقنینی ادله هوش مصنوعی در دادرسی کیفری ایران

آزاده دهقان فر¹

1) گروه حقوق، واحد کازرون، دانشگاه آزاد اسلامی، کازرون، ایران

کد IOI مقاله : AAHA-ABBFBB
محل انتشار : پنجمین کنگره بین المللی مدیریت، اقتصاد، علوم انسانی، آموزش و پرورش و توسعه کسب و کار(5icmba.ir)
چکیده :
    کاربست هوش مصنوعی در فرآیند دادرسی کیفری، پارادایم‌های سنتی تحصیل دلیل و کشف جرم را با دگرگونی‌های بنیادین مواجه ساخته است. پژوهش حاضر با هدف تبیین جایگاه حقوقی ادله برآمده از پردازش‌های الگوریتمی و واکاوی چالش‌های استنادپذیری آن در نظام کیفری ایران سامان یافته است. با عنایت به پیچیدگی جرایم سایبری و ناکارآمدی روش‌های سنتی، هوش مصنوعی قابلیت‌های متمایزی در تحلیل کلان‌داده‌ها و بازسازی صحنه جرم ارائه می‌دهد. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی، به تدقیق در چالش‌های حقوقی از جمله فقدان شفافیت الگوریتمی، سوگیری داده‌ها و تعارض با اصل مستدل بودن آراء قضایی در پرتو قوانین موضوعه ایران می‌پردازد. یافته‌ها مبین آن است که اگرچه قوانین فعلی نظیر قانون تجارت الکترونیکی و قانون جرایم رایانه‌ای، ادله الکترونیکی را به رسمیت شناخته‌اند، اما فقدان نص صریح پیرامون اعتبار سنجی داده‌های استنتاجی و ابهام در ماهیت این ادله به عنوان اماره یا دلیل مستقل، فرآیند دادرسی عادلانه را با مخاطره مواجه کرده است. در نهایت، استقرار نظام اعتبارسنجی مناسب و تدوین قوانین مربوطه جهت تضمین صحت و تمامیت ادله و تدوین ضوابط خاص دادرسی هوشمند، به عنوان راهکارهای حقوقی پیشنهاد شده است.

کلمات کلیدی : هوش مصنوعی ادله اثبات دعوا دادرسی کیفری استنادپذیری اماره قضایی علم قاضی