بررسی اثرات خودشناسی بر بهبود سلامت روان و سبک‌های مقابله‌ای در مواجهه با استرس‌های مزمن

بررسی اثرات خودشناسی بر بهبود سلامت روان و سبک‌های مقابله‌ای در مواجهه با استرس‌های مزمن

الهام یوسفیان1

1) کارشناسی ارشد روانشناسی عمومی، دانشکده روانشناسي، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران.

کد IOI مقاله : AAHA-ABCCGA
محل انتشار : پنجمین کنگره بین المللی مدیریت، اقتصاد، علوم انسانی، آموزش و پرورش و توسعه کسب و کار(5icmba.ir)
چکیده :
    سلامت روان به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های کیفیت زندگی انسان، در دهه‌های اخیر با توجه به افزایش فشارهای روانی، استرس‌های مزمن و پیچیدگی‌های زندگی مدرن، بیش از پیش مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. در این میان، خودشناسی به‌عنوان فرایندی بنیادین در درک فرد از افکار، هیجان‌ها، ارزش‌ها و توانمندی‌های خویش، نقش کلیدی در نحوه مواجهه افراد با چالش‌های روان‌شناختی و انتخاب سبک‌های مقابله‌ای ایفا می‌کند. با وجود انجام پژوهش‌های متعدد در این حوزه، نتایج پراکنده و گاه ناهمگون، ضرورت یک جمع‌بندی نظری و تحلیلی را آشکار می‌سازد. هدف این مقاله، مرور و تبیین نقش خودشناسی در ارتقای سلامت روان و شکل‌گیری سبک‌های مقابله‌ای، به‌ویژه در شرایط استرس‌های مزمن، است. روش پژوهش حاضر از نوع مروری روایتی است که در آن با جست‌وجو و بررسی نظام‌مند منابع علمی داخلی و خارجی مرتبط با خودشناسی، سلامت روان و سبک‌های مقابله‌ای، داده‌های نظری و تجربی تحلیل و یکپارچه‌سازی شده‌اند. در این راستا، پژوهش‌ها از نظر مفهومی، نظری و یافته‌های تجربی مورد بررسی قرار گرفته و الگوهای مشترک و تفاوت‌های موجود میان نتایج آن‌ها استخراج شده است. یافته‌های این مرور نشان می‌دهد که خودشناسی با کاهش نشانه‌های منفی روان‌شناختی نظیر اضطراب، افسردگی و فرسودگی روانی رابطه معنادار دارد و به‌طور مستقیم و غیرمستقیم سلامت روان را تقویت می‌کند. همچنین، خودشناسی با افزایش استفاده از سبک‌های مقابله‌ای مسئله‌مدار، انعطاف‌پذیر و سازگارانه همراه است و از به‌کارگیری راهبردهای اجتنابی و ناسازگار می‌کاهد. نتایج حاکی از آن است که متغیرهایی مانند تنظیم هیجان، ارزیابی شناختی و معنا در زندگی، نقش واسطه‌ای مهمی در این ارتباط ایفا می‌کنند. در مجموع، می‌توان نتیجه گرفت که خودشناسی به‌عنوان یک منبع درونی و قابل پرورش، نقش محوری در ارتقای سلامت روان و بهبود شیوه‌های مقابله با استرس دارد و توجه به آن در مداخلات روان‌شناختی، آموزشی و پیشگیرانه ضروری است.

کلمات کلیدی : خودشناسی سلامت روان سبک‌های مقابله‌ای تنظیم هیجان استرس مزمن