تحلیل اثر کوتاه‌مدت و بلندمدت نرخ ارز و قیمت نفت بر شاخص کل بورس اوراق بهادار تهران: رویکرد ARDL و مدل‌سازی بازدهی

تحلیل اثر کوتاه‌مدت و بلندمدت نرخ ارز و قیمت نفت بر شاخص کل بورس اوراق بهادار تهران: رویکرد ARDL و مدل‌سازی بازدهی

سید احسان موسوی جهان آباد1

1) کارشناس ارشد مهندسی مالی و مدیریت ریسک، دانشکده مالی و حسابداری ، موسسه آموزش عالی الکترونیکی ایرانیان، تهران، ایران

کد IOI مقاله : AAHA-ABFGGE
محل انتشار : پنجمین کنگره بین المللی مدیریت، اقتصاد، علوم انسانی، آموزش و پرورش و توسعه کسب و کار(5icmba.ir)
چکیده :
    شناخت رابطه میان شاخص کل بورس تهران، نرخ ارز و قیمت نفت برای سرمایه‌گذاران و سیاست‌گذاران ضروری است. پژوهش حاضر با هدف تعیین وجود رابطه بلندمدت (هم‌جمعی) میان این سه متغیر و نیز ارائه یک مدل پویای کوتاه‌مدتِ قابل اتکا در صورت نبود هم‌جمعی انجام شده است. بدین منظور، از داده‌های هفتگی طی سال های 2000 تا 2026 میلادی استفاده گردید. ابتدا با آزمون دیکی-فولر تعمیم‌یافته مشخص شد که لگاریتم متغیرها نامانا و تفاضل مرتبه اول آن‌ها مانا است. سپس با به‌کارگیری رویکرد ARDL و آزمون کرانه‌ها، هم‌جمعی میان متغیرها آزمون شد. نتایج نشان داد که فرضیه وجود رابطه بلندمدت تأیید نمی‌شود. بر این اساس، مدل‌سازی در فضای بازدهی لگاریتمی صورت گرفت و با پیروی از رویکرد عام به خاص، مدل بهینه شامل یک وقفه از بازدهی شاخص، بازدهی هم‌زمان و وقفه اول بازدهی دلار تعیین گردید. برآورد مدل با خطاهای استاندارد مقاوم HAC نشان داد که بازدهی دلار اثری مثبت و معنادار بر بازدهی شاخص دارد (مجموعاً ۰٫۲۱٪ به ازای ۱٪ افزایش بازدهی دلار)، در حالی‌که بازدهی نفت از نظر آماری معنی‌دار نبود. پیش‌بینی پویا تحت سناریوی افزایش قیمت دلار تا ۲۳۰ هزار تومان نشان‌دهنده رشدی تدریجی در شاخص است. این یافته‌ها بر ضرورت تمرکز بر مدل‌های کوتاه‌مدت و پویا برای تحلیل بازار سرمایه ایران تأکید دارد.

کلمات کلیدی : شاخص کل بورس تهران نرخ ارز قیمت نفت ardl