تبیین الگوی مفهومی راهبردهای ارتباط با خدا و کارکردهای روان‌شناختی آن‌ها در ارتقاء سلامت روان از منظر نهج‌البلاغه

تبیین الگوی مفهومی راهبردهای ارتباط با خدا و کارکردهای روان‌شناختی آن‌ها در ارتقاء سلامت روان از منظر نهج‌البلاغه

سمیه کلانتری1

1) دکترای مهندسی کامپیوتر، دبیر آموزش و پرورش، اداره آموزش و پرورش شهرستان خرمدره، استان زنجان، ایران،

کد IOI مقاله : AAHA-ABHDAC
محل انتشار : پنجمین کنگره بین المللی مدیریت، اقتصاد، علوم انسانی، آموزش و پرورش و توسعه کسب و کار(5icmba.ir)
چکیده :
    سلامت روان یکی از مهم‌ترین ابعاد سلامت انسان و از مؤلفه‌های اساسی کیفیت زندگی است. در سال‌های اخیر، نقش معنویت و ارتباط با خدا در ارتقاء سلامت روان مورد توجه گسترده پژوهشگران قرار گرفته است. با این حال، تبیین سازوکارهای روان‌شناختی این ارتباط بر اساس آموزه‌های نهج‌البلاغه کمتر بررسی شده است. هدف پژوهش حاضر، شناسایی راهبردهای ارتباط با خدا در نهج‌البلاغه، تحلیل سازوکارهای روان‌شناختی آن‌ها و ارائه الگویی مفهومی برای تبیین نقش این راهبردها در ارتقاء سلامت روان است. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و با بهره‌گیری از تحلیل محتوای آموزه‌های نهج‌البلاغه انجام شده است. یافته‌ها نشان داد که امام علی (ع) ارتباط با خدا را در قالب مجموعه‌ای منسجم از راهبردهای معرفتی، هیجانی و رفتاری تبیین می‌کنند که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از: معرفت الهی، دعا، ذکر، توکل، تقوا، توبه و شکرگزاری. تحلیل این آموزه‌ها نشان داد که این راهبردها از طریق سه سازوکار اصلی روان‌شناختی شامل معنا و هدفمندی زندگی، تنظیم هیجان و خودتنظیمی رفتاری، بر سلامت روان انسان اثر می‌گذارند. همچنین نتایج حاکی از این است که فعال شدن این سازوکارها به پیامدهایی نظیر افزایش امید، آرامش روانی، تاب‌آوری، رضایت از زندگی، اصلاح شخصیت، تقویت خودکنترلی، بهبود روابط اجتماعی و ارتقاء بهزیستی روان‌شناختی منجر می‌شود. بر این اساس، پژوهش حاضر با ارائه یک مدل مفهومی نشان می‌دهد که ارتباط با خدا در نهج‌البلاغه صرفاً مجموعه‌ای از اعمال عبادی نیست، بلکه نظامی منسجم برای رشد شناختی، هیجانی و رفتاری انسان است که می‌تواند به عنوان چارچوبی بومی و اسلامی برای تبیین و ارتقاء سلامت روان مورد استفاده قرار گیرد.

کلمات کلیدی : نهج‌البلاغه ارتباط با خدا سلامت روان روان‌شناسی اسلامی معنویت راهبردهای ارتباط با خدا