ارائه چارچوب مفهومی استقرار نظام ارزیابی عملکرد مبتنی بر هوش مصنوعی مسئولانه در سازمان‌ های صنعتی

ارائه چارچوب مفهومی استقرار نظام ارزیابی عملکرد مبتنی بر هوش مصنوعی مسئولانه در سازمان‌ های صنعتی

نیما ربیعی سروندی1

1) دکتری تخصصی مدیریت صنعتی

کد IOI مقاله : AAHA-ABHHKK
محل انتشار : پنجمین کنگره بین المللی مدیریت، اقتصاد، علوم انسانی، آموزش و پرورش و توسعه کسب و کار(5icmba.ir)
چکیده :
    تحول دیجیتال و توسعه فناوری‌های هوش مصنوعی، نظام‌های ارزیابی عملکرد سازمانی را از رویکردهای سنتی به سامانه‌های هوشمند، داده‌محور و پیش‌بین سوق داده است. اگرچه به‌کارگیری هوش مصنوعی می‌تواند دقت، سرعت، قابلیت پیش‌بینی و کیفیت تصمیم‌گیری مدیریتی را به‌طور چشمگیری ارتقا دهد، اما چالش‌هایی همچون سوگیری الگوریتمی، فقدان شفافیت در تصمیم‌گیری، محدودیت قابلیت تبیین، نقض حریم خصوصی و مخاطرات اخلاقی و حقوقی، استقرار اثربخش این فناوری را با موانع جدی مواجه ساخته است. هدف این پژوهش، ارائه چارچوبی مفهومی برای استقرار نظام ارزیابی عملکرد مبتنی بر هوش مصنوعی مسئولانه در سازمان‌های صنعتی با تأکید بر نقش سوگیری الگوریتمی، عدالت الگوریتمی و قابلیت تبیین الگوریتم‌ها است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، کیفی و از نوع پژوهش مفهومی است که با بهره‌گیری از مرور روایتی نظام‌مند ادبیات و تحلیل منابع علمی معتبر داخلی و بین‌المللی انجام شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که استقرار موفق نظام‌های ارزیابی عملکرد مبتنی بر هوش مصنوعی، مستلزم تلفیق قابلیت‌های فناورانه با اصول هوش مصنوعی مسئولانه شامل شفافیت، پاسخگویی، عدالت، قابلیت تبیین، امنیت اطلاعات، حفظ حریم خصوصی، نظارت انسانی و حکمرانی داده است. همچنین، چارچوب مفهومی پیشنهادی تبیین می‌کند که کاهش سوگیری الگوریتمی، استقرار سازوکارهای ممیزی و پایش مستمر الگوریتم‌ها، ارتقای کیفیت داده‌ها و به‌کارگیری استانداردهای بین‌المللی مدیریت هوش مصنوعی، نقش تعیین‌کننده‌ای در افزایش اعتماد کارکنان، مشروعیت تصمیم‌های مدیریتی، پذیرش سازمانی، ارتقای کیفیت تصمیم‌گیری و اثربخشی نظام ارزیابی عملکرد دارند. این پژوهش با ارائه چارچوبی یکپارچه، ضمن غنای ادبیات مدیریت عملکرد و حکمرانی هوش مصنوعی، مبنایی نظری و کاربردی برای طراحی و استقرار نظام‌های ارزیابی عملکرد هوشمند، مسئولانه و قابل اعتماد در سازمان‌ های صنعتی فراهم می‌آورد.

کلمات کلیدی : ارزیابی عملکرد هوش مصنوعی هوش مصنوعی مسئولانه سوگیری و عدالت الگوریتمی قابلیت تبیین الگوریتم‌ها