تربیت اخلاقی در فضای مجازی و بازطراحی برنامه درسی آموزش عالی: یک مرور تماتیک بر زیست‌جهان دانشجویان

تربیت اخلاقی در فضای مجازی و بازطراحی برنامه درسی آموزش عالی: یک مرور تماتیک بر زیست‌جهان دانشجویان

عادله سلیم‌رفتار1 فرشته افکاری2 فریبا حنیفی3 نرگس کشتی‌آرای4

1) دانشجوی دکتری تخصصی برنامه‌ریزی درسی، گروه علوم تربیتی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران iau.ir@0078956986
2) نویسنده مسئول، عضو هیات علمی، گروه علوم تربیتی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران iau.ir@0452302978
3) عضو هیات علمی، گروه علوم تربیتی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران iau.ir@0439743427
4) دانشیار- بازنشسته مطالعات برنامه درسی ، گروه علوم تربیتی، واحد خوراسگان، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران iau.ir@128670 5797

کد IOI مقاله : AAHA-ABKKBF
محل انتشار : پنجمین کنگره بین المللی مدیریت، اقتصاد، علوم انسانی، آموزش و پرورش و توسعه کسب و کار(5icmba.ir)
چکیده :
    برنامه‌های درسی موجود تربیت اخلاقی در آموزش عالی، به‌دلیل ماهیت ایستا، تجویزی و انتزاعی، در پاسخ‌گویی مؤثر به چالش‌های اخلاقی نوظهور در فضای مجازی با کاستی‌های جدی مواجه‌اند. پژوهش حاضر با هدف مرور نظام‌مند و تماتیک پژوهش‌های انجام‌شده در حوزه تربیت اخلاقی در فضای مجازی و بازطراحی برنامه درسی آموزش عالی، با تأکید بر زیست‌جهان دانشجویان و با استفاده از روش سنتزپژوهی و تحلیل محتوای کیفی اسناد و متون معتبر، به بررسی شکاف میان نظریه و عمل در برنامه‌های درسی موجود پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که فضای مجازی به‌عنوان زیست‌جهان اصلی دانشجویان، نیازمند بازنگری بنیادین در اهداف، محتوا و روش‌های برنامه درسی است. چهار سازه محوری خودکارآمدی اخلاقی، حساسیت دینی، گفت‌وگوی مسالمت‌آمیز و مدیریت تعارضات فرهنگی، به‌عنوان مؤلفه‌های کلیدی در شکل‌گیری کنش اخلاقی دانشجویان در فضای مجازی شناسایی شدند. همچنین، الگوی پویا با ویژگی‌هایی چون انعطاف‌پذیری، تعامل‌محوری، بازخوردپذیری و سازگاری با تغییرات، به‌عنوان چارچوبی کارآمد برای بازطراحی برنامه درسی تربیت اخلاقی معرفی می‌گردد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که طراحی الگویی زمینه‌مند و مبتنی بر تجربه زیسته دانشجویان، می‌تواند شکاف میان آموزش نظری و عمل اخلاقی را کاهش داده و اثربخشی تربیت اخلاقی را در عصر دیجیتال ارتقا بخشد.

کلمات کلیدی : تربیت اخلاقی فضای مجازی زیست‌جهان بازطراحی برنامه درسی آموزش عالی