بازاندیشی بنیادین در فلسفه تعلیم و تربیت ایران
بازاندیشی بنیادین در فلسفه تعلیم و تربیت ایران
نازیلا شنوائی اصل1
1) کارشناسی ارشد زبان شناسی، دانشگاه پیام نور واحد اردبیل، اردبیل، ایران،
کد IOI مقاله
:
AAHA-ACZAAZ
محل انتشار :
پنجمین کنگره بین المللی مدیریت، اقتصاد، علوم انسانی، آموزش و پرورش و توسعه کسب و کار(5icmba.ir)
چکیده :
زمینه و هدف: فلسفه تعلیم و تربیت بهعنوان یکی از حوزههای بنیادین علوم تربیتی، نقشی محوری در تبیین مبانی نظری، اهداف و روشهای نظامهای آموزشی ایفا میکند. با وجود پیشینهای دیرپا در سنت فلسفی ایران و اسلام، این رشته در ایران معاصر با چالشهای نظری و ساختاری متعددی مواجه است که از جمله میتوان به وابستگی فکری به فلسفههای غربی، شکاف میان نظر و عمل تربیتی، و غفلت از ظرفیتهای بومی و اسلامی اشاره کرد.
روشها: پژوهش حاضر با بهرهگیری از روش تحلیل مفهومی و رویکرد تحلیلی-انتقادی، به بررسی سیر تحول فلسفه تعلیم و تربیت در ایران، شناسایی شکافهای نظری موجود، و ارائه چارچوبی برای بازاندیشی در مبانی این رشته میپردازد. دادههای پژوهش از طریق بررسی اسنادی و کتابخانهای منابع معتبر گردآوری شده است.
یافتهها: یافتهها نشان میدهد که فلسفه تعلیم و تربیت در ایران عمدتاً متأثر از سه جریان اصلی فلسفی غربی (آلمانی، سوئیسی و آمریکایی) شکل گرفته است و این وابستگی فکری، مانع از شکلگیری رویکردی بومی و متناسب با بافت فرهنگی‑اجتماعی ایران شده است. همچنین، شکاف معناداری میان مبانی فلسفی نظام آموزشی و کاربست عملی آن در سیاستگذاریهای آموزشی مشاهده میشود.
نتیجهگیری: زنگری در مبانی فلسفه تعلیم و تربیت بر اساس مثلث فرهنگ ایرانی، فرهنگ اسلامی و فرهنگ مدرن، میتواند زمینهساز نظریهپردازی بومی و پاسخگویی به چالشهای معاصر نظام آموزشی ایران باشد. این پژوهش با ارائه چارچوبی برای آشتی میان سنت و مدرنیته در فلسفه تعلیم و تربیت، گامی در جهت غنای نظری و کارآمدی عملی این حوزه برمیدارد.
کلمات کلیدی : فلسفه تعلیم و تربیت ایران معاصر نظریه انتقادی سند تحول بنیادین آموزش و پرورش