تبیین تاب‌آوری سازمانی در شرایط بحران: نقش یادگیری، انعطاف‌پذیری و رهبری سازگار

تبیین تاب‌آوری سازمانی در شرایط بحران: نقش یادگیری، انعطاف‌پذیری و رهبری سازگار

بهروز رحیمی1

1) دکتری مدیریت بازرگانی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران شمال، ایران -

کد IOI مقاله : AAHA-ACZECK
محل انتشار : پنجمین کنگره بین المللی مدیریت، اقتصاد، علوم انسانی، آموزش و پرورش و توسعه کسب و کار(5icmba.ir)
چکیده :
    بحران‌ها، عدم‌قطعیت، نوسان و پیچیدگی، سازمان‌ها را با پرسشی اساسی مواجه می‌کنند: چگونه می‌توان نه‌تنها از بحران عبور کرد، بلکه از آن برای یادگیری، سازگاری و رشد استفاده کرد؟ هدف این مقاله تبیین تاب‌آوری سازمانی و بررسی نقش یادگیری سازمانی، انعطاف‌پذیری و رهبری سازگار در تقویت آن است. روش مقاله تحلیلی-مفهومی و مبتنی بر بررسی ادبیات تاب‌آوری سازمانی، مدیریت بحران، قابلیت‌های پویا، یادگیری سازمانی و تحلیل محتوای متن مبناست. یافته‌ها نشان می‌دهد تاب‌آوری صرفاً بازگشت به وضعیت پیشین نیست؛ بلکه قابلیتی پویاست که از پیش‌بینی تهدید، آمادگی، جذب شوک، پاسخ مؤثر، بازیابی، یادگیری و بازپیکربندی تشکیل می‌شود. سازمان‌های تاب‌آور در بحران میان کاهش هزینه‌های کم‌اثر و حفظ سرمایه‌گذاری‌های راهبردی تمایز می‌گذارند، از ارتباطات شفاف و امید واقع‌بینانه استفاده می‌کنند، تصمیم‌گیری را در چارچوبی روشن توزیع می‌نمایند و تجربه بحران را به قابلیت سازمانی تبدیل می‌سازند. مقاله با ترکیب مدل سه‌مرحله‌ای پیش‌بینی، مقابله و سازگاری و چارچوب پیشنهادی «بید»، الگویی کاربردی برای سنجش و توسعه تاب‌آوری ارائه می‌دهد. نتیجه آن است که تاب‌آوری ویژگی ذاتی یا شعار مدیریتی نیست؛ مهارتی فردی، تیمی و سازمانی است که از طریق تمرین سناریویی، امنیت روانی، رهبری سازگار، تنوع منابع، یادگیری پس از اقدام و اصلاح مستمر قابل توسعه است.

کلمات کلیدی : تاب‌آوری سازمانی مدیریت بحران یادگیری سازمانی انعطاف‌پذیری رهبری سازگار