تقویت سواد سلامت در دانش‌آموزان دوره متوسطه: مروری بر شواهد، چالش‌ها و چارچوبی کاربردی برای آموزش سلامت و خودمراقبتی

تقویت سواد سلامت در دانش‌آموزان دوره متوسطه: مروری بر شواهد، چالش‌ها و چارچوبی کاربردی برای آموزش سلامت و خودمراقبتی

فرزانه امینی1

1) دبیر آموزش و پرورش شهرستان ابهر، ابهر، زنجان، ایران. رایانامه:

کد IOI مقاله : AAHA-ACZZDB
محل انتشار : پنجمین کنگره بین المللی مدیریت، اقتصاد، علوم انسانی، آموزش و پرورش و توسعه کسب و کار(5icmba.ir)
چکیده :
    سواد سلامت یکی از شایستگی‌های اساسی برای زندگی سالم در جوامع معاصر است و دوران نوجوانی، به‌عنوان مرحله‌ای حساس در شکل‌گیری الگوهای رفتاری، فرصت مهمی برای توسعه این شایستگی محسوب می‌شود. دانش‌آموزان دوره متوسطه به‌طور روزافزون در معرض اطلاعات سلامت در کتاب‌های درسی، رسانه‌های اجتماعی، موتورهای جست‌وجو، تبلیغات، همسالان و ابزارهای هوش مصنوعی قرار دارند؛ بنابراین، آموزش سلامت نمی‌تواند تنها بر انتقال اطلاعات و حفظ مطالب علمی متکی باشد. هدف مقاله حاضر، مرور و تحلیل شواهد پژوهشی درباره نقش سواد سلامت در رفتارهای سلامت‌محور نوجوانان و بررسی ظرفیت مدرسه و درس «سلامت و بهداشت» برای تقویت خودمراقبتی و تصمیم‌گیری آگاهانه است. این مقاله به‌صورت یک مرور روایتی و تحلیلی بر پایه مطالعات مروری، مطالعات مداخله‌ای و منابع معتبر بین‌المللی در حوزه سواد سلامت، آموزش سلامت مدرسه‌محور، آموزش همسالان، سواد سلامت دیجیتال و مدارس ارتقادهنده سلامت تدوین شده است. شواهد موجود نشان می‌دهد که سواد سلامت بالاتر غالباً با الگوهای مطلوب‌تر رفتارهای سلامت، به‌ویژه در حوزه تغذیه، همراه است؛ بااین‌حال، رابطه آن با فعالیت بدنی، مصرف مواد و برخی رفتارهای دیگر یکنواخت نیست و ناهمگونی روش‌های اندازه‌گیری و طراحی مطالعات، تفسیر نتایج را محدود می‌کند. همچنین شواهد نشان می‌دهد که مداخلات تعاملی، یادگیری مبتنی بر مسئله، آموزش همسالان، مشارکت خانواده و اصلاح محیط مدرسه می‌توانند ظرفیت آموزش سلامت را افزایش دهند. بر اساس شواهد بررسی‌شده، چارچوبی پنج‌مرحله‌ای شامل دسترسی، درک، ارزیابی انتقادی، تصمیم‌گیری و اقدام پیشنهاد می‌شود که می‌تواند در برنامه‌های آموزش سلامت دوره متوسطه به کار گرفته شود. اجرای چنین رویکردی می‌تواند آموزش سلامت را از انتقال دانش به سمت پرورش شایستگی‌های واقعی خودمراقبتی و تصمیم‌گیری سلامت‌محور سوق دهد.

کلمات کلیدی : سواد سلامت نوجوانان آموزش سلامت خودمراقبتی سواد سلامت دیجیتال مدرسه ارتقادهنده سلامت