مسئولیت کیفری ناشی از استفاده غیرمجاز از هوش مصنوعی مولد

مصطفی شریفی¹ مهساکلائی²

1) کارشناسی حقوق و فقه و مبانی حقوق دانشگاه پیام نور واحد قروه استان کردستان ایران
2) کارشناس ارشد حقوق کیفری و جرم شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز استان فارس ایران

کد IOI مقاله : AAHC-AAHCDD
محل انتشار : کنفرانس ملی مدیریت، تجاری سازی، اقتصاد دانش بنیان و سرمایه گذاری برای تولید(impeb.ir)
چکیده :
    تحول چشمگیر فناوری هوش مصنوعی مولد در سال‌های اخیر، نظام‌های حقوقی را با چالش‌های تازه‌ای روبه‌رو کرده است. این فناوری با قابلیت تولید متن، تصویر، صدا و ویدئو، ضمن آن‌که ابزار خلاقیت و پیشرفت محسوب می‌شود، می‌تواند زمینه‌ساز ارتکاب رفتارهای مجرمانه نیز باشد؛ از جمله جعل هویت، نقض حریم خصوصی، انتشار محتوای مجرمانه و تخلفات مالکیت فکری. پرسش اصلی این است که در صورت بروز چنین رفتارهایی، مسئولیت کیفری متوجه چه اشخاصی است و بر چه مبانی استوار است. این پژوهش با روش تحلیلی ـ توصیفی، به بررسی ارکان مسئولیت کیفری در استفاده غیرمجاز از هوش مصنوعی پرداخته و ضمن تبیین چالش‌های تطبیق قواعد سنتی حقوق کیفری با فناوری‌های نوین، الگوهای مختلف انتساب مسئولیت (به کاربر، توسعه‌دهنده، یا شخص حقوقی) را تحلیل می‌کند. نتایج نشان می‌دهد که گرچه هوش مصنوعی فاقد قصد و اراده است، اما رفتارهای انسان‌هایی که آن را طراحی یا به‌کار می‌گیرند می‌تواند مشمول مسئولیت کیفری گردد. در نهایت، پیشنهادهایی چون تدوین قوانین ویژه، نظارت پیشینی، و ترکیب مسئولیت مبتنی بر تقصیر و مسئولیت مطلق برای کنترل جرایم مبتنی بر هوش مصنوعی ارائه می‌شود.

کلمات کلیدی : واژگان کلیدی هوش مصنوعی مولد مسئولیت کیفری استفاده غیرمجاز فقه اسلامی قانون‌گذاری