تحول دیجیتال در صنایع خلاق ایران : مرور نظام‌مند فرصت‌ها، چالش‌ها و الزامات سیاست‌گذاری

تحول دیجیتال در صنایع خلاق ایران : مرور نظام‌مند فرصت‌ها، چالش‌ها و الزامات سیاست‌گذاری

علیرضا شیری همدانی1

1) دانشجوی دکترای مدیریت و برنامه ریزی فرهنگی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات -

کد IOI مقاله : AAHC-ABBKFE
محل انتشار : کنفرانس ملی مدیریت، تجاری سازی، اقتصاد دانش بنیان و سرمایه گذاری برای تولید(impeb.ir)
چکیده :
    هدف: ظهور فناوری‌های دیجیتال، زنجیره ارزش صنایع خلاق را در سطح جهانی دگرگون کرده است. با این حال، درک این پدیده در ایران به دلیل پراکندگی ادبیات پژوهشی و شرایط خاص محیطی (تحریم‌ها و ساختار حکمرانی)، نیازمند واکاوی عمیق‌تری است. هدف این پژوهش، ارائه تصویری جامع از وضعیت تحول دیجیتال در صنایع خلاق ایران، شناسایی فرصت‌ها و چالش‌های کلیدی و تبیین الزامات سیاست‌گذاری با رویکردی یکپارچه است. روش‌شناسی: این پژوهش با استفاده از روش مرور نظام‌مند ادبیات (SLR) و بر اساس پروتکل PRISMA انجام شده است. با جستجو در پایگاه‌های داده معتبر داخلی (SID, Magiran, Noormags) و بین‌المللی (Google Scholar, Scopus) در بازه زمانی ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۵، تعداد ۳۵ سند علمی مرتبط (شامل مقالات پژوهشی و گزارش‌های سیاستی) غربالگری و انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از روش تحلیل مضمون (Thematic Analysis) استخراج و دسته‌بندی گردیدند که این امر به واسطه استفاده از هوش مصنوعی gemini محیا گشت. یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد صنایع خلاق ایران در یک «دوره گذار پارادوکسیکال» قرار دارند. از یک‌سو، فناوری‌های دیجیتال منجر به «دموکراتیزه شدن تولید» و حذف واسطه‌های سنتی شده‌اند (فرصت)؛ اما از سوی دیگر، ظهور «انحصارگران نوین» در قالب پلتفرم‌های بزرگ داخلی و محدودیت‌های زیرساختی، چالش‌های جدیدی ایجاد کرده است. همچنین، «تحریم‌های بین‌المللی» نقشی دوگانه ایفا کرده‌اند: محدودسازی دسترسی به بازارهای جهانی همزمان با تحریک رشد پلتفرم‌های بومی. نتیجه‌گیری: نتایج حاکی از آن است که رویکرد فعلی سیاست‌گذاری در ایران که عمدتاً مبتنی بر «کنترل پیشینی» و «مجوزمحوری» است، با ماهیت چابک اقتصاد دیجیتال در تضاد است. پژوهش پیشنهاد می‌کند که برای عبور از موانع، الگوی حکمرانی باید به سمت «تنظیم‌گری تسهیل‌گر» و «نظارت پسینی» حرکت کند. همچنین شکاف‌های پژوهشی در حوزه‌هایی نظیر صنایع دستی، مد و رفتار مصرف‌کننده دیجیتال شناسایی شد.

کلمات کلیدی : صنایع خلاق تحول دیجیتال ایران سیاست‌گذاری فرهنگی اقتصاد پلتفرمی مرور نظام‌مند