تحلیل چالش‌های ساختاری وزارت صنعت، معدن و تجارت و تدوین خطوط سیاستی چابک‌سازی ساختاری

تحلیل چالش‌های ساختاری وزارت صنعت، معدن و تجارت و تدوین خطوط سیاستی چابک‌سازی ساختاری

مریم رضائی شهسواری1 محمد حسن ملکی2 محمدرضا سلطانی3

1) دانشجوی دکتری، گروه مدیریت دولتی، واحد بین المللی کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، کیش، ایران،
2) دانشیار، گروه مدیریت، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه قم، قم، ایران،
3) استادیار، گروه مدیریت، دانشگاه جامع امام حسین(ع)، تهران، ایران،

کد IOI مقاله : AAHC-ABCKDZ
محل انتشار : کنفرانس ملی مدیریت، تجاری سازی، اقتصاد دانش بنیان و سرمایه گذاری برای تولید(impeb.ir)
چکیده :
    در سال‌های اخیر، تشدید نوسانات اقتصادی، پیچیدگی زنجیره‌های تأمین، تحولات فناوری و افزایش مطالبات فعالان اقتصادی، ضرورت بازنگری در ساختار وزارتخانه‌های اقتصادی را دوچندان ساخته است. در این میان، وزارت صنعت، معدن و تجارت به‌عنوان یکی از مهم‌ترین نهادهای سیاست‌گذار در حوزه تولید، صنعت، معدن و تجارت، نقشی تعیین‌کننده در تنظیم بازار، حمایت از تولید و هدایت توسعه صنعتی کشور ایفا می‌کند. با این حال، غلبه ساختارهای بوروکراتیک، تمرکزگرایی، هم‌پوشانی وظایف، ضعف هماهنگی درون‌سازمانی و محدودیت‌های مقرراتی، چابکی نهادی این وزارتخانه را با چالش‌هایی مواجه ساخته است. پژوهش حاضر با هدف آسیب‌شناسی ساختار سازمانی وزارت صمت و ارائه راهکارهای عملیاتی برای چابک‌سازی آن انجام شده است. این مطالعه با رویکردی توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر بررسی اسناد، ادبیات علمی حوزه اداره عمومی و مدیریت دولتی، و تحلیل ساختاری چالش‌های موجود، تلاش می‌کند گلوگاه‌های بازدارنده چابکی را در چهار بعد فرهنگی–رفتاری، ساختاری–بوروکراتیک، منابع و ظرفیت‌ها، و حکمرانی و هماهنگی شناسایی نماید. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد مهم‌ترین موانع چابک‌سازی شامل مقاومت در برابر تغییر، پیچیدگی‌های بوروکراتیک، محدودیت‌های قانونی، تمرکزگرایی، تداخل مأموریت‌ها، ناپایداری مدیریتی، ضعف تصمیم‌سازی مبتنی بر داده و فاصله ساختار رسمی با واقعیت‌های پویای بازار است. بر اساس نتایج به‌دست‌آمده، مجموعه‌ای از خطوط سیاستی و خط‌مشی‌های اجرایی برای اصلاح ساختار و ارتقای چابکی وزارت صمت پیشنهاد شده است که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از: ساده‌سازی فرآیندهای تصمیم‌گیری، تمرکززدایی هوشمند، شفاف‌سازی مأموریت‌ها، استقرار حکمرانی داده‌محور، نهادینه‌سازی مشارکت ذی‌نفعان، و حرفه‌ای‌سازی مدیریت تحول سازمانی. نوآوری این پژوهش در ارائه چارچوبی بومی برای پیوند میان آسیب‌شناسی ساختاری و سیاست‌گذاری اجرایی در سطح وزارتخانه‌های اقتصادی است. نتایج این مطالعه می‌تواند مبنایی برای طراحی نقشه راه چابک‌سازی ساختار وزارت صمت و الگویی برای سایر نهادهای اقتصادی در نظام اداره عمومی کشور فراهم آورد.

کلمات کلیدی : چابکی سازمانی چابک‌سازی ساختار آسیب‌شناسی سازمانی سیاست‌گذاری عمومی وزارت صنعت معدن و تجارت