خط مشی های نظام سلامت و نقش هوش مصنوعی با تاکید بر نیروی انسانی حوزه سلامت در مواجهه با بحران

خط مشی های نظام سلامت و نقش هوش مصنوعی با تاکید بر نیروی انسانی حوزه سلامت در مواجهه با بحران

محسن دادالله پور1 حمدالله منظری توکلی2 سنجر سلاجقه3 شهین شرفی4 زهرا شکوه5

1) دانشجوی دکتری مدیریت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان، کرمان، ایران
2) استادیار گروه روانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان، کرمان، ایران
3) دانشیار گروه مدیریت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان، کرمان، ایران
4) استادیار گروه مدیریت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان، کرمان، ایران
5) استادیار گروه مدیریت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان، کرمان، ایران

کد IOI مقاله : AAHC-ABDZAB
محل انتشار : کنفرانس ملی مدیریت، تجاری سازی، اقتصاد دانش بنیان و سرمایه گذاری برای تولید(impeb.ir)
چکیده :
    نظام‌های سلامت در شرایط بحرانی، از جمله همه‌گیری‌ها، بلایای طبیعی و شوک‌های اپیدمیولوژیک، با افزایش ناگهانی و غیرقابل‌پیش‌بینی تقاضا برای خدمات درمانی مواجه می‌شوند. نظام‌های سلامت به‌عنوان یکی از ارکان اصلی رفاه و بهبود کیفیت زندگی جوامع، همواره با چالش‌های متعددی روبه‌رو هستند که تأثیرات مستقیم و غیرمستقیم بر عملکرد سازمان‌ها و ارائه خدمات بهداشتی دارند. خط مشی ها در حوزه نظام سلامت هر کشور به‌عنوان یکی از ستون‌های اساسی توسعه پایدار، نقشی بی‌بدیل در ارتقاء سطح سلامت جامعه ایفا می‌کند. در این میان، منابع انسانی سلامت به‌عنوان اصلی‌ترین رکن ارائه خدمات، نقشی تعیین‌کننده در تاب‌آوری و کارآمدی نظام سلامت دارند. تجربه بحران‌هایی مانند همه‌گیری COVID-19 نشان داد که کمبود نیروی انسانی، توزیع نامتوازن کارکنان و فرسودگی شغلی می‌تواند حتی در نظام‌های سلامت برخوردار از تجهیزات پیشرفته، کیفیت مراقبت و ایمنی بیماران را به‌طور جدی تضعیف کند. روش‌های سنتی برنامه‌ریزی نیروی انسانی که عمدتاً متکی بر داده‌های تاریخی و تصمیم‌گیری‌های واکنشی هستند، توان پاسخ‌گویی به پویایی و عدم قطعیت شرایط بحرانی را ندارند. در این راستا، سیستم‌های هوش مصنوعی به‌عنوان ابزاری نوین برای پیش‌بینی تقاضا و پشتیبانی از تصمیم‌گیری مدیریتی مورد توجه قرار گرفته‌اند. هدف این مقاله، بررسی خط مشی های نظام سلامت و نقش هوش مصنوعی با تاکید بر نیروی انسانی حوزه سلامت در مواجهه با بحران و تبیین کاربردها، مزایا و چالش‌های این رویکرد است. یافته‌ها نشان می‌دهد که مدل‌های مبتنی بر هوش مصنوعی، شامل مدل‌های آماری پیشرفته، یادگیری ماشین و یادگیری عمیق، توانایی بالایی در پیش‌بینی بار بیمارستانی، نیاز به تخت‌های مراقبت ویژه، طول مدت اقامت بیماران و حجم کاری کارکنان سلامت دارند. یکپارچه‌سازی این پیش‌بینی‌ها با الگوریتم‌های بهینه‌سازی تخصیص نیروی انسانی می‌تواند به بهبود برنامه‌ریزی شیفت‌ها، کاهش کمبود نیروی کار، بهبود نسبت مراقب به بیمار و کاهش فرسودگی شغلی کارکنان منجر شود. در عین حال، چالش‌هایی نظیر کیفیت و یکپارچگی داده‌ها، تبیین‌پذیری مدل‌ها، مسائل اخلاقی و حریم خصوصی، پذیرش کاربران بالینی و نابرابری‌های دیجیتال، از موانع مهم پیاده‌سازی موفق این سیستم‌ها محسوب می‌شوند. در مجموع، نتایج این مقاله نشان می‌دهد که هوش مصنوعی ظرفیت بالایی برای گذار از مدیریت واکنشی به مدیریت پیش‌نگرانه و داده‌محور منابع انسانی سلامت در شرایط بحرانی دارد، مشروط بر آنکه پیاده‌سازی آن با چارچوب‌های عملیاتی، قانونی و اخلاقی مناسب و با حفظ نظارت انسانی همراه باشد.

کلمات کلیدی : خط مشی هوش مصنوعی نیروی انسانی مواجهه بحران مدیریت سلامت