آینده سرمایه‌گذاری خطرپذیر در ایران: تحلیل سناریومحور در بستر تحولات ژئوپلیتیکی خاورمیانه

آینده سرمایه‌گذاری خطرپذیر در ایران: تحلیل سناریومحور در بستر تحولات ژئوپلیتیکی خاورمیانه

آمنه رئیس زاده1

1) دانشجو دکتری مهندسی مالی ، گروه مدیریت ،واحد دهاقان، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.

کد IOI مقاله : AAHC-ABECFC
محل انتشار : کنفرانس ملی مدیریت، تجاری سازی، اقتصاد دانش بنیان و سرمایه گذاری برای تولید(impeb.ir)
چکیده :
    سرمایه‌گذاری خطرپذیر (Venture Capital) یکی از مهم‌ترین سازوکارهای تأمین مالی نوآوری در اقتصادهای دانش‌بنیان است و عملکرد آن به‌شدت تحت تأثیر ثبات نهادی، شرایط ژئوپلیتیکی و میزان دسترسی به نظام مالی بین‌المللی قرار دارد. ایران با وجود ظرفیت قابل توجه در حوزه کارآفرینی فناورانه، در بستر منطقه‌ای قرار گرفته که با تنش‌های ژئوپلیتیکی و عدم‌قطعیت‌های امنیتی مواجه است؛ شرایطی که می‌تواند آینده زیست‌بوم سرمایه‌گذاری خطرپذیر کشور را به‌طور معناداری تحت تأثیر قرار دهد. هدف این پژوهش، ترسیم آینده‌های محتمل سرمایه‌گذاری خطرپذیر در ایران در افق زمانی پنج تا ده ساله با تأکید بر تحولات ژئوپلیتیکی خاورمیانه است. روش پژوهش آمیخته و مبتنی بر چارچوب سناریونویسی شبکه جهانی کسب‌وکار (GBN) است. داده‌های کیفی از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با خبرگان حوزه سرمایه‌گذاری، کارآفرینی و سیاست‌گذاری نوآوری گردآوری شد و با استفاده از تحلیل مضمون، پیشران‌های کلیدی استخراج گردید. سپس با بهره‌گیری از روش دلفی فازی و تحلیل تأثیر متقاطع، میزان اهمیت و عدم‌قطعیت این پیشران‌ها ارزیابی شد. نتایج نشان داد دو عدم‌قطعیت بحرانی شامل «سطح درگیری‌های نظامی منطقه‌ای» و «میزان اتصال ایران به زیرساخت‌های مالی بین‌المللی» بیشترین نقش را در شکل‌دهی آینده اکوسیستم سرمایه‌گذاری خطرپذیر دارند. بر اساس تقاطع این دو عدم‌قطعیت، چهار سناریوی اصلی شامل «خاموشی اکوسیستم»، «قلعه نوآوری»، «مهاجرت پنهان» و «بازآرایی منطقه‌ای سرمایه» ترسیم شد. تحلیل سناریوها نشان می‌دهد در برخی آینده‌های محتمل، فرصت‌هایی در حوزه‌هایی مانند امنیت سایبری، فین‌تک غیرمتمرکز، سلامت دیجیتال و لجستیک هوشمند پدیدار می‌شود، در حالی که در سناریوهای بدبینانه احتمال کاهش شدید جریان سرمایه، مهاجرت سرمایه انسانی و افزایش مداخله دولت در اکوسیستم نوآوری وجود دارد. در پایان، مجموعه‌ای از راهبردهای تاب‌آوری برای صندوق‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر، استارتاپ‌ها و سیاست‌گذاران به‌منظور مواجهه با عدم‌قطعیت‌های ژئوپلیتیکی ارائه می‌شود.

کلمات کلیدی : سرمایه‌گذاری خطرپذیر آینده‌پژوهی سناریونویسی ژئوپلیتیک خاورمیانه اکوسیستم نوآوری