تطبیق اندیشه هابز و نظام‌های اقتدارگرا؛ مطالعه موردی روسیه و چین

تطبیق اندیشه هابز و نظام‌های اقتدارگرا؛ مطالعه موردی روسیه و چین

طاها امکانیان1

1) دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق عمومی، دانشگاه شهید بهشتی تهران، ایران

کد IOI مقاله : AAHC-ABECFF
محل انتشار : کنفرانس ملی مدیریت، تجاری سازی، اقتصاد دانش بنیان و سرمایه گذاری برای تولید(impeb.ir)
چکیده :
    اندیشه سیاسی توماس هابز به‌عنوان یکی از مهم‌ترین بنیان‌های فلسفه سیاسی مدرن، همواره با مسئله اقتدار سیاسی و حدود آن گره خورده است. دولت لویاتانی در اندیشه هابز به‌گونه‌ای طراحی شده‌ که پاسخگوی وضعیت طبیعی انسان و ضرورت برقراری نظم و امنیت باشند. از این منظر، اقتدار نزد هابز امری مطلق به‌نظر می‌رسد، اما این اطلاق نه به معنای پذیرش اقتدار خودسرانه، بلکه در چارچوب تأمین بقا و صلح اجتماعی تبیین می‌شود. با این حال، در جهان معاصر شاهد ظهور و تداوم نظام‌های حقوق اساسی اقتدارگرا هستیم که در آن‌ها تمرکز قدرت سیاسی و تقدم امنیت بر آزادی به‌صورت ساختاری نهادینه شده است. نمونه‌های بارز این الگو را می‌توان در روسیه و چین مشاهده کرد؛ کشورهایی که هرچند در ظاهر شباهت‌هایی با مدل اقتدارگرای هابز دارند، اما در بنیاد، تفاوت‌های مهمی با آن نشان می‌دهند. اقتدارگرایی در این کشورها عمدتاً بر سنت‌های تاریخی، ضرورت‌های ژئوپلیتیکی و سازوکارهای ایدئولوژیک متکی است و نه بر قرارداد اجتماعی فرضی. این پژوهش با اتخاذ رویکردی تطبیقی میان اندیشه هابز و نظام‌های حقوق اساسی اقتدارگرا در روسیه و چین، بر آن است تا نشان دهد که شباهت‌های موجود، صرفاً در سطح ظاهر تمرکز قدرت باقی می‌مانند و در سطح نظری و هنجاری، افتراق‌های بنیادین قابل ملاحظه‌ای وجود دارد. هابز با تأکید بر ضرورت مشروعیت‌بخشی به اقتدار از طریق قرارداد اجتماعی، در واقع مدلی برای بنیان‌گذاری دولت مدرن ارائه می‌دهد؛ در حالی که اقتدارگرایی روسیه و چین بیش از آنکه محصول یک نظریه سیاسی منسجم باشد، بازتاب شرایط تاریخی و ضرورت‌های عملی است.

کلمات کلیدی : اقتدارگرایی لویاتان امنیت فدراسیون روسیه آشوب صلح