برنامه‌ریزی رفاه اجتماعی در مواجهه با شهرنشینی شتابان در کشورهای در حال توسعه

برنامه‌ریزی رفاه اجتماعی در مواجهه با شهرنشینی شتابان در کشورهای در حال توسعه

کیمیا گودرزی1

1) دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی توسعه منطقه‌ای، دانشگاه شیراز روزانه-

کد IOI مقاله : AAHC-ABEFZH
محل انتشار : کنفرانس ملی مدیریت، تجاری سازی، اقتصاد دانش بنیان و سرمایه گذاری برای تولید(impeb.ir)
چکیده :
    گسترش بی‌رویه شهری به‌عنوان یکی از مهم‌ترین چالش‌های اجتماعی–اقتصادی و زیست‌ محیطی در ایران و جهان مطرح شده است. پژوهش حاضر با مطالعات اسنادی، چارچوبی نظری برای فهم این تحولات ارائه می‌دهد و نشان می‌دهند که توسعه افقی موجب زوال محلات مرکزی، تمرکز فقر در حاشیه‌ها، فشار بر زیرساخت‌ها و بحران‌های زیست‌محیطی شده است. در مقابل، توسعه درون‌زا و حکمرانی مشارکتی به‌عنوان رویکردهای جایگزین، می‌توانند هم‌زمان به محلات مرکزی، حفاظت از فضاهای طبیعی و به ارتقای کیفیت زندگی شهری کمک کنند. در بخش مبانی نظری، گسترش بی‌رویه شهری در قالب نظریه مکتب شیکاگو (محیط‌شناسی شهری) و در نظریه توسعه پایدار مورد توجه قرار داده شده است. در نظریه مکتب شیکاگو شهر همچون پهنه‌های جغرافیایی در نظر گرفته می‌شد که در آن با تقسیم بندی‌های متفاوت و فرایند‌هایی چون تهاجم، همزیستی، رقابت، تعارض و همگون‌سازی روبه‌رو می‌شویم. یافته‌ها نشان می‌دهند که مهاجرت‌های روستا–شهری و مهاجرت‌های معکوس نقش مهمی در تغییر الگوهای توسعه دارند؛ سرمایه اجتماعی و حکمرانی شبکه‌ای شرط لازم برای موفقیت سیاست‌های کنترل گسترش شهری است؛ و ابزارهای (جی آی اس) می‌تواند در تعیین مرزهای توسعه و مدیریت پایدار شهری مؤثر باشند. این پژوهش بر ضرورت اتخاذ رویکردی جامع‌نگر در برنامه‌ریزی رفاه اجتماعی، با هدف ایجاد شهرهایی زیست‌پذیر، عادلانه و پایدار برای همه ساکنان، تأکید می‌کند. این امر مستلزم همکاری مشارکت فعال شهروندان و اتخاذ سیاست‌های خلاقانه متناسب با شرایط بومی هر منطقه است و نشان می‌دهد که هرگونه برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری شهری در مناطق مورد مطالعه، باید در قالب ویژ‌گی‌های بومی و ساختارهای قدرت و فرهنگ محلی تعمیق یابد و فرایندهای مشارکتی، به شکل فعال در فرایند توسعه وارد شوند. این رویکرد، نه تنها به بهبود عملکرد سیاست‌ها کمک می‌کند، بلکه در بلندمدت، بحران‌های ناشی از توسعه ناعادلانه و ناپایدار را کاهش خواهد داد. واژه‌های کلیدی: برنامه‌ریزی، توسعه پایدار، گسترش بی‌رویه شهری

کلمات کلیدی : برنامه‌ریزی توسعه پایدار گسترش بی‌رویه شهری