مروری بر روش‌ها و مدل‌های مدیریت ریسک در بانک‌ها با تأکید بر ریسک اعتباری، نقدینگی و عملیاتی

مروری بر روش‌ها و مدل‌های مدیریت ریسک در بانک‌ها با تأکید بر ریسک اعتباری، نقدینگی و عملیاتی

احمد امینی1

1) کارشناسی ارشد مدیریت دولتی - سیستم های اطلاعاتی، دانشگاه پیام نور واحد تهران غرب، تهران، ایران.

کد IOI مقاله : AAHC-ABGKKG
محل انتشار : کنفرانس ملی مدیریت، تجاری سازی، اقتصاد دانش بنیان و سرمایه گذاری برای تولید(impeb.ir)
چکیده :
    بانک‌ها به عنوان یکی از مهم‌ترین نهادهای مالی، نقش اساسی در تجهیز منابع، تخصیص اعتبارات و حفظ پایداری اقتصادی دارند. با این حال، فعالیت بانکی همواره با انواع مختلفی از ریسک‌ها از جمله ریسک اعتباری، نقدینگی، بازار، نرخ بهره و عملیاتی همراه است. پیچیدگی بازارهای مالی، نوسانات اقتصادی، گسترش فناوری‌های بانکی و افزایش ارتباط میان متغیرهای مالی سبب شده است که مدیریت سنتی و جداگانه ریسک‌ها دیگر پاسخگوی نیاز بانک‌ها نباشد. هدف این پژوهش، بررسی ابعاد مختلف ریسک‌های بانکی و ارائه الگویی یکپارچه برای مدیریت هم‌زمان و هماهنگ آن‌ها در چارچوب مدیریت یکپارچه ریسک سازمانی است. روش پژوهش حاضر از نوع توصیفی ـ تحلیلی بوده و با استفاده از مطالعات کتابخانه‌ای، منابع علمی، پژوهش‌های داخلی و خارجی و تحلیل مفهومی ادبیات مدیریت ریسک بانکی انجام شده است. در این رویکرد، ابتدا مهم‌ترین ریسک‌های مؤثر بر عملکرد بانک‌ها شناسایی شده و سپس ابزارها و راهکارهای مدیریت آن‌ها مورد بررسی قرار گرفته است. همچنین نقش مدیریت دارایی و بدهی، سامانه‌های اطلاعاتی متمرکز، هوش مصنوعی، اعتبارسنجی هوشمند و ابزارهای تحلیلی نوین در کاهش آسیب‌پذیری بانک‌ها تحلیل شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که ریسک‌های بانکی به صورت مستقل عمل نمی‌کنند و میان آن‌ها رابطه‌ای متقابل و زنجیره‌ای وجود دارد؛ به گونه‌ای که بروز یک شوک در بازار می‌تواند به بحران نقدینگی و سپس افزایش ریسک اعتباری منجر شود. بنابراین، مدیریت مؤثر ریسک مستلزم ایجاد یک چارچوب جامع است که بتواند همه ریسک‌ها را به صورت هم‌زمان ارزیابی و کنترل کند. همچنین نتایج نشان می‌دهد که استفاده از فناوری‌های نوین، داده‌های دقیق مشتریان و مدل‌های پیش‌بینی‌کننده می‌تواند موجب بهبود اعتبارسنجی، کاهش نرخ نکول، افزایش کارایی عملیاتی و تقویت ثبات مالی بانک شود. در نتیجه، استقرار مدل یکپارچه مدیریت ریسک برای بانک‌ها ضرورتی راهبردی است. این مدل با تقویت حاکمیت شرکتی، شفافیت اطلاعاتی، مدیریت فعال دارایی و بدهی و بهره‌گیری مسئولانه از فناوری می‌تواند زمینه کاهش زیان، بهبود نقدینگی، افزایش سودآوری پایدار و ارتقای اعتماد ذی‌نفعان را فراهم سازد.

کلمات کلیدی : مدیریت ریسک بانکی ریسک اعتباری ریسک نقدینگی مدیریت دارایی و بدهی مدیریت یکپارچه ریسک