بررسی اثر مولفه های اقتصاد دانش بنیان بر صادرات غیرنفتی ایران: مقایسه الگوهای خطی و غیرخطی رگرسیون های خودبازگشتی با وقفه های توزیعی
بررسی اثر مولفه های اقتصاد دانش بنیان بر صادرات غیرنفتی ایران: مقایسه الگوهای خطی و غیرخطی رگرسیون های خودبازگشتی با وقفه های توزیعی
سیداحسان حسینی دوست1 سمیه رزاقی2 کاوه جادی3
1) 1- استادیار گروه اقتصاد، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران -
2) 2- استادیار گروه اقتصاد، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران،
3) 3- دانشآموخته کارشناسی ارشد، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران،
کد IOI مقاله
:
AAHC-ABHBCK
محل انتشار :
کنفرانس ملی مدیریت، تجاری سازی، اقتصاد دانش بنیان و سرمایه گذاری برای تولید(impeb.ir)
چکیده :
امروزه، کشورهای مختلف بهویژه کشورهای در حال توسعه با فرصتهای جدیدی ناشی از تحول اقتصاد دانشبنیان مواجهاند که توانایی آنها را در افزایش رشد اقتصاد از کانال صادرات و تنوع بخشی به آن تحت تأثیر قرار داده است. حرکت به سمت اقتصاد دانش¬بنیان بعنوان یکی از راه¬های برون رفت از رکود اقتصادی ایران شناخته شده است و سیاست¬گذاری¬های کلان اقتصادی طی دهه¬های اخیر معطوف به این امر بوده¬اند. پیچیدگی¬های حاکم بر روابط اقتصادی باعث گشته تا تاثیر مولفه¬های اقتصاد دانش¬بنیان بر درآمدهای صادراتی ایران همواره ثابت و یکنواخت نباشند و شوک¬های مثبت و منفی داراری اثرات متفاوت و حتی نامتقارن باشند. براین اساس، هدف مطالعه حاضر بررسی اثرات خطی و غیرخطی مولفه¬های اقتصاد دانش بنیانبر ارزش صادرات غیرنفتی ایران با استفاده از داده¬های سری زمانی طی دوره 1374 الی 1402 است. جهت کشف اثرات متقارن و نامتقارن از رویکرد رگرسیون خودبازگشتی با وقفه¬های توزیعی در دو فرم خطی ARDL و غیرخطی NARDL استفاده شده است. نتایج الگوی خطی در بلندمدت بیانگر تاثیر مثبت و معنادار متغیرهای شاخص پیچیدگی اقتصادی، هزینه¬های تحقیق و توسعه، سهم فن¬آوری اطلاعات و ارتباطات، هزینه¬های آموزش و توسعه منابع انسانی، رژیم نهادی بر صادرات غیرنفتی ایران است. همچنین، برآورهای الگوی غیرخطی در بلندمدت نشان¬دهنده وجود اثرات متضاد در مدل است و شوک¬های مثبت و منفی مولفه¬های اقتصاد دانش¬بنیان بر صادرات غیرنفتی، اثرات نامتقارن داشته¬اند. بدین ترتیب که شوک¬های مثبت متغیرهای شاخص پیچیدگی اقتصادی، هزینه¬های تحقیق و توسعه، فن-آوری اطلاعات و ارتباطات، هزینه¬های آموزش و توسعه منابع انسانی و رژیم نهادی اثری مثبت بر صادرات غیرنفتی اقتصاد ایران داشته¬اند درحالیکه شوک¬های منفی آنها، دارای اثری معکوس با اثرگذاری متفاوتی نسبت شوک¬های مثبت بوده¬اند. نتایج این پژوهش، تایید کننده وجود اثرات نامتقارن مولفه¬های اقتصاد دانش¬بنیان بر صادرات غیرنفتی اقتصاد ایران است. باتوجه به اینکه اثر شاخص پیچیدگی اقتصادی، فن¬آوری اطلاعات و ارتباطات، آموزش و توسعه منابع انسانی و هزینه¬های تحقیق و توسعه در هر دو الگوی خطی و غیرخطی بزرگتر از سایر مولفه¬ها بوده است، مطالعه حاضر سرمایه¬گذاری در این حوزه¬ها و اجرای سیاست¬های توسعه آموزش¬های نیروی انسانی و ارتقای تراز پیچیدگی و سطح تکنولوژیک کالاهای صادراتی در اقتصاد ایران را توصیه می¬نماید.
کلمات کلیدی : صادرات غیرنفتی پیچیدگی اقتصادی آموزش منابع انسانی تحقیق و توسعه رژیم نهادی نرخ ارز حقیقی