مدل تاب‌آوری زنجیره تأمین با رویکرد مزیت رقابتی پایدار: نقش میانجی نوآوری سبز و تعدیلگری فشار ذینفعان

مدل تاب‌آوری زنجیره تأمین با رویکرد مزیت رقابتی پایدار: نقش میانجی نوآوری سبز و تعدیلگری فشار ذینفعان

طاهر اصلانی1 سلیمان ایران زاده2 مجید باقرزاده خواجه3

1) دانشجوی دکتری، گروه مدیریت، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
2) استاد، گروه مدیریت، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
3) استادیار، گروه مدیریت، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

کد IOI مقاله : AAHC-ABHDHB
محل انتشار : کنفرانس ملی مدیریت، تجاری سازی، اقتصاد دانش بنیان و سرمایه گذاری برای تولید(impeb.ir)
چکیده :
    هدف این پژوهش، طراحی و آزمون مدلی برای تبیین چگونگی تأثیرگذاری تاب‌آوری زنجیره تأمین بر مزیت رقابتی پایدار با تأکید بر نقش میانجی‌گری نوآوری سبز و نقش تعدیل‌گری فشار ذینفعان است. در عصر حاضر که تلاطم‌های محیطی و الزامات زیست‌محیطی به چالش‌های راهبردی اصلی سازمان‌ها تبدیل شده‌اند، درک مکانیسم‌های دستیابی هم‌زمان به پایداری اقتصادی و زیست‌محیطی اهمیتی حیاتی یافته است. این پژوهش از منظر هدف، کاربردی و از حیث روش‌شناسی، یک مطالعه توصیفی-همبستگی با رویکرد کمی و مبتنی بر مدل‌سازی معادلات ساختاری است. جامعه آماری پژوهش، شامل مدیران ارشد، مدیران زنجیره تأمین، مدیران تحقیق و توسعه و مدیران تضمین کیفیت شاغل در ۱۸۰ شرکت فعال در صنایع شیمیایی، پلیمری و غذایی مستقر در شهرک‌های صنعتی بزرگ تهران، اصفهان و تبریز می‌باشد که با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای، تعداد ۳۸۰ نفر انتخاب و در نهایت ۳۱۲ پرسشنامه معتبر تحلیل شد. داده‌ها با بهره‌گیری از پرسشنامه‌های استاندارد که روایی و پایایی آنها تأیید شده است، گردآوری گردید. برای سنجش متغیر فشار ذینفعان، از یک چارچوب چندبعدی شامل فشارهای نظارتی، تقلیدی و هنجاری از سوی ذینفعان کلیدی استفاده شده است. نتایج تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SmartPLS نشان می‌دهد که تاب‌آوری زنجیره تأمین، تأثیر مثبت و معناداری بر مزیت رقابتی پایدار دارد (6.84=t، 0.52= β). همچنین، مشخص گردید که نوآوری سبز، نقش میانجی‌گر جزئی در این رابطه ایفا می‌کند (5.11=t، 0.27= β). از سوی دیگر، فشار ذینفعان، رابطه بین نوآوری سبز و مزیت رقابتی پایدار را به‌طور مثبت و معناداری تعدیل می‌کند و نشان می‌دهد که در شرکت‌هایی که با فشار بالای ذینفعان مواجه‌اند، اثربخشی نوآوری سبز بر بهبود مزیت رقابتی، به‌طور چشمگیری تقویت می‌شود. این پژوهش با تلفیق دیدگاه قابلیت‌های پویا و نظریه نهادی، مدلی یکپارچه و بدیع برای رقابت‌پذیری پایدار در صنایع تولیدی ارائه می‌دهد که می‌تواند به‌عنوان نقشه راهی در جعبه ابزار مدیران و استراتژیست‌های زنجیره تأمین مورد استفاده قرار گیرد.

کلمات کلیدی : تاب‌آوری زنجیره تأمین مزیت رقابتی پایدار نوآوری سبز فشار ذینفعان نظریه نهادی