تحلیل جامع تأثیر تغییرات نرخ بهره بر رفتارهای گذرا و روندهای کلان در بازار مسکن ایران: بررسی موردی پنج سال اخیر (۱۳۹۹-۱۴۰۳)

تحلیل جامع تأثیر تغییرات نرخ بهره بر رفتارهای گذرا و روندهای کلان در بازار مسکن ایران: بررسی موردی پنج سال اخیر (۱۳۹۹-۱۴۰۳)

سیامک بشر دوست1 محمد رمضان پور2 علی ابراهیمی3 استاد سعید کوهستاتی4

1) مدیریت
2) مدیریت
3) مدیدبت
4) مدیریت

کد IOI مقاله : AAHC-ABHDHZ
محل انتشار : کنفرانس ملی مدیریت، تجاری سازی، اقتصاد دانش بنیان و سرمایه گذاری برای تولید(impeb.ir)
چکیده :
    بازار مسکن در ایران، به دلیل ماهیت دوگانه خود به عنوان کالای مصرفی اساسی و دارایی سرمایه‌ای، همواره در معرض تأثیرپذیری از متغیرهای کلان اقتصادی، به‌ویژه سیاست‌های پولی و نرخ بهره، قرار داشته است. این پژوهش به صورت جامع به تحلیل تأثیر تغییرات نرخ بهره بر رفتارهای گذرا و روندهای قیمتی-معاملاتی در بازار مسکن ایران طی دوره پنج ساله 1399 تا 1403 می‌پردازد. در این دوره، اقتصاد ایران شاهد تورم مزمن، نوسانات شدید نرخ ارز، و تغییرات مداوم در سیاست‌های پولی بوده است. هدف اصلی این مقاله، تشریح سازوکارهای پیچیده انتقال اثر نرخ بهره به بازار مسکن در بستری از نااطمینانی اقتصادی و انتظارات تورمی بالا است. روش تحقیق حاضر، توصیفی-تحلیلی با تکیه بر داده‌های آماری موجود و ادبیات نظری مرتبط است. نتایج نشان می‌دهد که نرخ بهره در اقتصاد ایران، برخلاف بسیاری از اقتصادهای توسعه‌یافته، صرفاً بر اساس منطق هزینه تأمین مالی و هزینه فرصت عمل نمی‌کند. بلکه، انتظارات تورمی، رفتار گله‌ای، و نقش مسکن به عنوان پناهگاه امن دارایی در برابر کاهش ارزش پول ملی، اثرگذاری نرخ بهره را پیچیده‌تر و در مواردی غیرخطی می‌سازند. رفتارهای گذرا، شامل شتاب در خرید، تعجیل در فروش، یا سفته‌بازی کوتاه‌مدت، به شدت تحت تأثیر سیگنال‌های مرتبط با نرخ بهره و امید به بازدهی بالاتر در مقایسه با سایر دارایی‌ها قرار دارند. در این دوره، حتی افزایش نرخ بهره بانکی نیز نتوانسته به تنهایی تقاضای سرمایه‌ای به مسکن را کنترل کند، زیرا جذابیت مسکن به عنوان پوششی در برابر تورم، اغلب بر هزینه فرصت بالاتر در سپرده‌گذاری بانکی غلبه کرده است. بنابراین، سیاست‌گذاری پولی مؤثر در بازار مسکن ایران نیازمند درک عمیق از این روابط پیچیده و اتخاذ رویکردهای سیاستی چندوجهی است که علاوه بر نرخ بهره، به مدیریت انتظارات، کاهش نااطمینانی اقتصادی، و توسعه ابزارهای مالی نوین نیز بپردازد.

کلمات کلیدی : نرخ بهره بازار مسکن ایران رفتار مشتری انتظارات تورمی سیاست پولی تقاضای سرمایه‌ای رفتارهای گذرا