اثرات شوک تکنولوژیکی بر اشتغال در ایران کاربرد رویکرد ساختاری VECM

اثرات شوک تکنولوژیکی بر اشتغال در ایران کاربرد رویکرد ساختاری VECM

فاطمه رسام1 مجید دشتبان فاروجی2 عبدالله خوشنودی3

1) دانش آموخته کارشناسی ارشد دانشگاه بجنورد،
2) دانشیاراقتصاد دانشگاه بجنورد
3) دانشیاراقتصاد دانشگاه

کد IOI مقاله : AAHC-ABHFAZ
محل انتشار : کنفرانس ملی مدیریت، تجاری سازی، اقتصاد دانش بنیان و سرمایه گذاری برای تولید(impeb.ir)
چکیده :
    در دنیای پرشتاب امروز، پیشرفت‌های فناورانه با سرعتی بی‌سابقه در حال تغییر چشم‌اندازهای اقتصادی و اجتماعی هستند. این دگرگونی‌ها، که غالباً با عنوان شوک‌های تکنولوژیکی شناخته می‌شوند، نه‌تنها مرزهای دانش را جابجا کرده، بلکه ماهیت کار و اشتغال را در سطح جهانی عمیقاً دستخوش تغییر قرار داده‌اند. اقتصاد ایران نیز در طول دهه‌های اخیر، شاهد جریان فزاینده‌ای از نفوذ فناوری‌های نوین در ساختارهای صنعتی و خدماتی خود بوده است. این نفوذ، پیامدهای مهمی برای بازار کار داخلی، مهارت‌های مورد نیاز و به‌ویژه، الگوهای تعیین سطح دستمزدها به همراه داشته است. پژوهش حاضر به بررسی اثرات شوک تکنولوژیکی بر اشتغال در ایران با استفاده از داده‌های سری‌زمانی طی دوره 1353 تا 1403 می‌پردازد. به‌همین منظور، برای برآورد مدل پژوهش، از روش تصحیح خطای برداری (VECM) استفاده شد. نتایج حاصل از پژوهش نشان داد که سرمایه‌های انسانی و فیزیکی هر دو دارای اثر مثبت و معناداری بر اشتغال هستند. این یافته‌ها با مبانی نظری و شواهد تجربی در اقتصاد کلان همخوانی دارند و مؤید این نکته هستند که سرمایه‌گذاری در آموزش، مهارت‌ها و زیرساخت‌های فیزیکی، به‌عنوان موتورهای اصلی رشد بهره‌وری و ایجاد فرصت‌های شغلی عمل می‌کنند. بااین‌حال، نتایج مربوط به شوک‌های تکنولوژیکی، تصویری متفاوت را ارائه کرد. یافته‌ها حاکی از آن است که این شوک‌ها دارای اثر منفی بر اشتغال در ایران هستند. این نتیجه را می‌توان در چارچوب نظری «جانشینی نیروی‌کار با سرمایه» تفسیر کرد؛ به این معنا که در شرایط فعلی اقتصاد ایران، ورود فناوری‌های جدید و اتوماسیون، به‌جای ایجاد مشاغل جدید با سرعت کافی، منجر به‌جایگزینی نیروی‌کار انسانی، به‌ویژه در صنایع سنتی و کم‌مهارت، شده است.

کلمات کلیدی : سرمایه انسانی اشتغال شوک‌های تکنولوژیکی مدل تصحیح خطای برداری (vecm)