حسابداری الگوریتمی (Algorithmic Accounting): آینده سیستمهای مالی در عصر تصمیمگیری خودکار
حسابداری الگوریتمی (Algorithmic Accounting): آینده سیستمهای مالی در عصر تصمیمگیری خودکار
ابوالفضل امينيان1
1) استادیار گروه حسابداری، دانشگاه پیام نور ،تهران ،ایران
کد IOI مقاله
:
AAHC-ABHKAZ
محل انتشار :
کنفرانس ملی مدیریت، تجاری سازی، اقتصاد دانش بنیان و سرمایه گذاری برای تولید(impeb.ir)
چکیده :
تحولات اخیر در فناوریهای دادهمحور، هوش مصنوعی و الگوریتمهای یادگیری ماشین، چشمانداز حرفه حسابداری را بهطور چشمگیری دگرگون کرده است. در نتیجه این پیشرفتها، حسابداری از یک نظام مبتنی بر ثبت و گزارش رویدادهای گذشته، به بستری هوشمند برای پردازش بلادرنگ اطلاعات، تحلیل دادهها و پشتیبانی از تصمیمگیری خودکار تبدیل شده است. در این میان، مفهوم «حسابداری الگوریتمی» به رویکردی نوین اشاره دارد که در آن فناوریهایی نظیر الگوریتمهای یادگیری ماشین، دفترداری سهطرفه مبتنی بر زنجیرهبلوک و قراردادهای هوشمند، بخش قابل توجهی از فرایندهای حسابداری از جمله طبقهبندی تراکنشها، ثبت رویدادهای مالی، شناسایی ناهنجاریها و اجرای خودکار تعهدات مالی را با حداقل مداخله انسانی انجام میدهند.
مطالعات انجامشده نشان میدهد بهکارگیری دفترداری سهطرفه میتواند محدودیتهای نظام سنتی ثبت دوطرفه را تا حد زیادی برطرف کند. استفاده از زنجیرهبلوک موجب افزایش شفافیت، کاهش فاصله زمانی میان وقوع رویدادهای مالی و ثبت آنها، فراهم شدن بستر گزارشگری و حسابداری بلادرنگ و ارتقای قابلیت اطمینان اطلاعات مالی میشود. علاوه بر این، امکان بررسی تمامی تراکنشها به جای اتکا به نمونهگیری، زمینه مناسبی برای کاهش احتمال تقلب، دستکاری اطلاعات و خطاهای ثبت مالی فراهم میآورد [1،4]. با وجود این مزایا، مرورهای نظاممند ادبیات نشان میدهد که بخش قابل توجهی از پژوهشهای منتشرشده در حوزه حسابداری مبتنی بر زنجیرهبلوک و فناوریهای هوشمند، بیشتر بر توصیف قابلیتهای فناورانه تمرکز داشتهاند و کمتر از چارچوبهای نظری شناختهشده در حسابداری، حسابرسی یا حسابداری مدیریت برای تبیین این تحول بهره گرفتهاند [2،3،5]. این موضوع بیانگر وجود شکافی میان توسعه فناوری و گسترش مبانی نظری این حوزه است.
پژوهش حاضر با رویکردی مروری ـ تحلیلی، به بررسی ابعاد مختلف حسابداری الگوریتمی و نقش آن در تحول نظامهای مالی میپردازد. در این راستا، سه محور اصلی مورد توجه قرار گرفته است: نخست، بررسی معماری فناوری حسابداری الگوریتمی و تعامل میان زنجیرهبلوک، یادگیری ماشین و قراردادهای هوشمند؛ دوم، تحلیل آثار این فناوریها بر کیفیت گزارشگری مالی، کارایی حسابرسی، کنترلهای داخلی و کاهش ریسک تقلب؛ و سوم، ارزیابی چالشهای حرفهای، اخلاقی و نظارتی ناشی از واگذاری بخشی از تصمیمهای مالی به سامانههای هوشمند، از جمله مسائل مربوط به تبیینپذیری الگوریتمها، مسئولیتپذیری در تصمیمگیری ماشینی و انطباق با استانداردهای بینالمللی گزارشگری مالی. انتظار میرود یافتههای این پژوهش بتواند ضمن توسعه مبانی نظری حسابداری الگوریتمی، چارچوبی برای بازتعریف نقش حسابداران در محیطهای هوشمند و همچنین راهنمایی برای سیاستگذاران و تدوینکنندگان استانداردهای حسابداری در مواجهه با این فناوریهای نوظهور فراهم آورد.
کلمات کلیدی : حسابداری الگوریتمی دفترداری سهطرفه زنجیرهبلوک تصمیمگیری مالی خودکار قراردادهای هوشمند