تحلیل اعتبار و نفوذ قراردادهای هوشمند در پرتو قواعد عمومی قراردادها در حقوق ایران

تحلیل اعتبار و نفوذ قراردادهای هوشمند در پرتو قواعد عمومی قراردادها در حقوق ایران

زیبا مرادی1

1) دانش آموخته، رشته حقوق خصوصی، واحد ایلخچی، دانشگاه آزاد اسلامی، ایلخچی، ایران.

کد IOI مقاله : AAHC-ABHKGG
محل انتشار : کنفرانس ملی مدیریت، تجاری سازی، اقتصاد دانش بنیان و سرمایه گذاری برای تولید(impeb.ir)
چکیده :
    گسترش فناوری‌های نوین ارتباطی و ظهور بسترهای غیرمتمرکز مبتنی بر بلاک‌چین، موجب پیدایش گونه‌ای جدید از توافقات دیجیتال تحت عنوان قراردادهای هوشمند گردیده که با تکیه بر کدهای رایانه‌ای، قابلیت اجرای خودکار تعهدات و کاهش وابستگی به واسطه‌های انسانی، ساختار سنتی انعقاد و اجرای قراردادها را با تحولات بنیادین مواجه ساخته‌اند. جایگاه این قراردادها در حقوق ایران، به دلیل ارتباط مستقیم آن‌ها با مفاهیم بنیادینی همچون اصل حاکمیت اراده، قصد و رضا، شرایط اساسی صحت معاملات، اصل لزوم قراردادها، نحوه اثبات اراده قراردادی و امکان اعمال ضمانت‌اجراهای حقوقی، اهمیت ویژه‌ای یافته و ضرورت بررسی میزان انطباق این پدیده فناورانه با قواعد عمومی قراردادها را آشکار نموده است. هدف پژوهش حاضر، تحلیل اعتبار و نفوذ قراردادهای هوشمند در پرتو مبانی حقوق قراردادها در نظام حقوقی ایران و بررسی این موضوع می‌باشد که آیا قالب فنی و اجرای خودکار این قراردادها می‌تواند مانعی در برابر شناسایی آثار حقوقی آن‌ها ایجاد نماید یا خیر. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع حقوقی، قواعد عمومی قراردادها، مقررات مرتبط با تجارت الکترونیکی و مطالعات انجام‌شده در حوزه قراردادهای هوشمند، به بررسی ماهیت حقوقی، شرایط اعتبار، آثار قراردادی، شیوه تفسیر و چالش‌های اجرایی این قراردادها پرداخته است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که قراردادهای هوشمند، علی‌رغم تفاوت در شیوه تنظیم و اجرای تعهدات، قابلیت انطباق با اصول حاکم بر قراردادها در حقوق ایران را دارا بوده و می‌توانند در چهارچوب ماده ۱۰ قانون مدنی و اصل آزادی قراردادها مورد پذیرش قرار گیرند؛ با این حال، نفوذ کامل آن‌ها نیازمند توجه به چالش‌هایی همچون احراز هویت دیجیتال طرفین، تطبیق کد رایانه‌ای با اراده واقعی، امکان تفسیر مفاد قراردادی، تعیین مسئولیت ناشی از خطاهای فنی و حفظ امکان اعمال ضمانت‌اجراهایی مانند فسخ، بطلان و جبران خسارت می‌باشد. بر این مبنا، قرارداد هوشمند نه جایگزین قواعد حقوقی، بلکه ابزار فناورانه‌ای برای تحقق و اجرای اراده قراردادی تلقی می‌گردد که پذیرش آن در نظام حقوقی ایران مستلزم ایجاد هماهنگی میان الزامات فنی و اصول بنیادین حقوق قراردادها خواهد بود.

کلمات کلیدی : قراردادهای هوشمند اعتبار قرارداد نفوذ قراردادها قواعد عمومی قراردادها اصل آزادی قراردادها اجرای خودکار تعهدات حقوق ایران