مروری نظام‌مند بر مبانی نظری و مدل‌های آسیب‌شناسی منابع انسانی در سازمان‌های دولتی

مروری نظام‌مند بر مبانی نظری و مدل‌های آسیب‌شناسی منابع انسانی در سازمان‌های دولتی

مهدی نیک سرشت1 هادی مفتاحی2

1) استادیار پژوهشی، بخش اقتصادی- اجتماعی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی ایلام، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایلام، ایران
2) گروه مدیریت، دانشکده مدیریت، اقتصاد و حسابداری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

کد IOI مقاله : AAHC-ABKAAG
محل انتشار : کنفرانس ملی مدیریت، تجاری سازی، اقتصاد دانش بنیان و سرمایه گذاری برای تولید(impeb.ir)
چکیده :
    آسیب‌شناسی منابع انسانی به عنوان یکی از مهم‌ترین رویکردهای تشخیصی در مدیریت سازمانی، نقش کلیدی در شناسایی اختلالات، ناکارآمدی‌ها و شکاف‌های عملکردی نظام‌های منابع انسانی ایفا می‌کند. این مقاله با هدف مروری نظام‌مند بر مبانی نظری، رویکردها و مدل‌های آسیب‌شناسی منابع انسانی در سازمان‌های دولتی تدوین شده است. در این مطالعه، با بهره‌گیری از روش کتابخانه‌ای و تحلیل محتوای کیفی، مهم‌ترین نظریه‌ها، مدل‌ها و رویکردهای توسعه و آسیب‌شناسی منابع انسانی مورد بررسی قرار گرفته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که توسعه منابع انسانی دارای ابعاد چهارگانه (آموزش و توسعه فردی، توسعه شغلی و حرفه‌ای، توسعه سازمانی، یادگیری و مدیریت دانش) و رویکردهای پنج‌گانه (یادگیری‌محور، عملکردمحور، استراتژیک، انسان‌گرایانه، دیجیتال) است. همچنین آسیب‌شناسی منابع انسانی در قالب شش رویکرد اصلی (سیستمی، شکاف عملکرد، توسعه سازمانی، رفتاری-روان‌شناختی، استراتژیک، شایستگی‌محور) و پنج مدل کلیدی (وایزبورد، بلوغ قابلیت کارکنان، سه‌شاخگی، روانشناختی، سیستمی) دسته‌بندی شد. بر اساس مرور نظام‌مند ادبیات، مدل نظام‌های شش‌گانه منابع انسانی (تأمین، پاداش، آموزش و توسعه، مدیریت عملکرد، نگهداشت و روابط کار) به‌عنوان جامع‌ترین چارچوب برای آسیب‌شناسی سازمانی شناسایی گردید. نتایج نشان می‌دهد که آسیب‌های منابع انسانی در سازمان‌های دولتی ریشه در عوامل ساختاری، فرآیندی، رفتاری، فرهنگی، راهبردی و محیطی دارد و اصلاح آن‌ها نیازمند رویکردی نظام‌مند و چندبعدی است. این مقاله با ارائه چارچوبی نظری، بستر مناسبی برای پژوهش‌های تجربی در حوزه آسیب‌شناسی منابع انسانی فراهم می‌آورد.

کلمات کلیدی : آسیب‌شناسی منابع انسانی توسعه منابع انسانی نظام‌های منابع انسانی سازمان‌های دولتی