نقش فین‌تک در گذار به بانکداری دیجیتال: تحلیل اکوسیستم مالی ایران با تأکید بر اقتصاد دانش‌بنیان

نقش فین‌تک در گذار به بانکداری دیجیتال: تحلیل اکوسیستم مالی ایران با تأکید بر اقتصاد دانش‌بنیان

امین اوجی1 غلامرضا منصورفر2

1) دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت مالی،دانشگاه ارومیه،ایران-
2) استاد گروه حسابداری، دانشگاه ارومیه،ایران-

کد IOI مقاله : AAHC-ABKAEC
محل انتشار : کنفرانس ملی مدیریت، تجاری سازی، اقتصاد دانش بنیان و سرمایه گذاری برای تولید(impeb.ir)
چکیده :
    صنعت بانکداری در دو دهه اخیر، دستخوش دگرگونی‌های بنیادین ناشی از نفوذ فناوری‌های نوین اطلاعاتی و ارتباطی شده است. فناوری‌های مالی، به عنوان یکی از مهم‌ترین نیروهای محرک این دگرگونی، کارکردهای سنتی نظام بانکی را با چالش مواجه ساخته و مرزهای امکان‌پذیری در ارائه خدمات پولی و اعتباری را بازتعریف نموده‌اند. هدف مقاله حاضر، تبیین کارکرد فین‌تک‌ها در تسهیل گذار از الگوهای کلاسیک بانکداری به سوی بانکداری دیجیتال و شناسایی مؤلفه‌های ساختاری و نهادی مؤثر بر این تحول در نظام مالی ایران است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای، اسناد راهبردی و گزارش‌های نهادهای ناظر مالی در بازه زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۳ انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که فناوری‌های کلیدی نظیر هوش مصنوعی، بلاک‌چین و رایانش ابری، از مجرای کاهش هزینه‌های مبادله، حذف واسطه‌های فیزیکی و افزایش شخصی‌سازی خدمات، به ارتقای بهره‌وری عملیاتی و گسترش شمول مالی انجامیده‌اند. شکل‌گیری بانکداری باز، الگوی تعامل بانک‌ها و فین‌تک‌ها را از رقابت صرف به همکاری استراتژیک مبتنی بر هم‌آفرینی ارزش سوق داده است. در تحلیل وضعیت داخلی، با وجود توسعه قابل‌توجه زیرساخت‌های پرداخت، موانعی همچون خلأهای قانونی، نبود چارچوب شفاف رگولاتوری برای رمزارزها و مقاومت‌های فرهنگی و سازمانی، فرایند گذار به بانکداری هوشمند را با کندی مواجه ساخته است. فین‌تک‌ها با تسهیل تأمین مالی زنجیره تولید، به ویژه از طریق ارائه تسهیلات خرد به بنگاه‌های کوچک و متوسط، زمینه‌ساز سرمایه‌گذاری پایدار در بخش تولید و تجاری‌سازی نوآوری‌های دانش‌بنیان هستند. جمع‌بندی مقاله بر ضرورت راهبردی گذار به بانکداری دیجیتال برای بقا و کارآمدی نظام مالی کشور و نقش آن در تحقق اقتصاد دانش‌بنیان تأکید دارد و در پایان، نقشه‌راهی مبتنی بر توسعه بانکداری پلتفرمی، تسهیل همکاری بانک‌ها با فین‌تک‌ها و بازنگری در ساختارهای نظارتی ارائه می‌کند.

کلمات کلیدی : فین‌تک بانکداری دیجیتال بانکداری باز اقتصاد دانش‌بنیان تأمین مالی تولید نظام بانکی ایران