سواد مالی و تابآوری مالی کارکنان در مواجهه با ناامنی شغلی ادراکشده در عصر هوش مصنوعی: ارائه یک مدل مفهومی با اتکا به گزارش وضعیت محیط کار جهانی ۲۰۲۶ گالوپ
سواد مالی و تابآوری مالی کارکنان در مواجهه با ناامنی شغلی ادراکشده در عصر هوش مصنوعی: ارائه یک مدل مفهومی با اتکا به گزارش وضعیت محیط کار جهانی ۲۰۲۶ گالوپ
مهدی نهری چراغتپه1 حسین شیرازی2 سید عباس برهانی3 رضا غلامی جمکرانی4
1) دانشجوی دکتری مدیریت صنعتی گرایش مالی، گروه مدیریت صنعتی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.
2) استادیار، گروه مدیریت تکنولوژی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.
3) استادیار، گروه حسابداری، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.
4) دانشیار، گروه حسابداری، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.
کد IOI مقاله
:
AAHC-ABKBDH
محل انتشار :
کنفرانس ملی مدیریت، تجاری سازی، اقتصاد دانش بنیان و سرمایه گذاری برای تولید(impeb.ir)
چکیده :
گسترش هوش مصنوعی در محیطهای کاری، در کنار ایجاد فرصتهایی برای افزایش بهرهوری و نوآوری، میتواند با تشدید ابهام درباره آینده مشاغل، تغییر نقشهای شغلی و ادراک احتمال جایگزینی، به افزایش ناامنی شغلی و فشار روانی کارکنان منجر شود. گزارش State of the Global Workplace: The Human Side of the AI Revolution نشان میدهد مشارکت جهانی کارکنان در سال ۲۰۲۵ به ۲۰ درصد رسیده است؛ درحالیکه این شاخص در سال ۲۰۲۲ برابر با ۲۳ درصد بوده است. گزارش همچنین هزینه بهرهوری ازدسترفته ناشی از مشارکت پایین کارکنان را حدود ۱۰ تریلیون دلار، معادل ۹ درصد تولید ناخالص داخلی جهان، برآورد میکند؛ هرچند این برآورد بهصورت مستقیم اثر علّی هوش مصنوعی یا ناامنی شغلی را اندازهگیری نمیکند [25، ص. 6].
پژوهش حاضر با رویکرد مفهومی–تحلیلی و بر مبنای تحلیل ثانویه گزارش گالوپ و مرور پیشینه داخلی و بینالمللی، مدلی برای تبیین نقش احتمالی سواد مالی در کاهش آسیبپذیری کارکنان در برابر ناامنی شغلی ادراکشده ناشی از هوش مصنوعی ارائه میکند. در مدل پیشنهادی، سواد مالی از طریق تقویت خودکارآمدی مالی به افزایش تابآوری مالی کارکنان منجر میشود. سپس تابآوری مالی، هم بهصورت مستقیم با کاهش استرس ادراکشده کارکنان یا استرس شغلی ارتباط دارد و هم میتواند رابطه مثبت میان ناامنی شغلی ادراکشده و استرس را تضعیف کند.
تحلیل مفهومی نشان میدهد سواد مالی، در صورت تبدیلشدن به توانایی عملی و احساس کنترل مالی، میتواند علاوه بر یک شایستگی فردی، بهعنوان یکی از منابع حمایتی در سیاستهای رفاه کارکنان مورد توجه قرار گیرد. با این حال، دو محدودیت اساسی باید صریحاً بیان شود: نخست، گزارش گالوپ سواد مالی، خودکارآمدی مالی و تابآوری مالی را مستقیماً اندازهگیری نکرده است؛ بنابراین، مدل پیشنهادی یک چارچوب نظری-مفهومی است و نه یافته تجربی مستقیم از گزارش گالوپ. دوم، شش رابطه پیشنهادی (P1 تا P6) بهعنوان گزارههای نظری قابلآزمون صورتبندی شدهاند و در این مطالعه با داده فردی یا آزمون آماری ارزیابی نشدهاند. مدل ارائهشده چارچوبی برای طراحی مطالعات تجربی آینده، بهویژه در بافت ایران، و مداخلات سازمانی در زمینه آموزش مالی، رفاه مالی و مدیریت گذار به هوش مصنوعی فراهم میکند.
کلمات کلیدی : سواد مالی خودکارآمدی مالی تابآوری مالی ناامنی شغلی ادراکشده استرس شغلی هوش مصنوعی مشارکت کارکنان