تجزیه ساختاری و تحلیل پویای مصرف برق در بخش کشاورزی ایران: کاربرد مدل‌های CDM و ARDL طی دوره ۱۳۵۸–۱۴۰۲

تجزیه ساختاری و تحلیل پویای مصرف برق در بخش کشاورزی ایران: کاربرد مدل‌های CDM و ARDL طی دوره ۱۳۵۸–۱۴۰۲

عرفانه راسخ جهرمی1 سمانه نورانی آزاد2

1) گروه اقتصاد، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2) گروه اقتصاد، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

کد IOI مقاله : AAHC-ABKCDK
محل انتشار : کنفرانس ملی مدیریت، تجاری سازی، اقتصاد دانش بنیان و سرمایه گذاری برای تولید(impeb.ir)
چکیده :
    بخش کشاورزی ایران به‌عنوان یکی از ارکان اصلی اقتصاد ملی، نقشی محوری در تأمین امنیت غذایی، اشتغال و توسعه پایدار دارد. با این حال، گسترش مکانیزاسیون، توسعه سامانه‌های نوین آبیاری، افزایش استفاده از الکتروپمپ‌ها و رشد فعالیت‌های صنعتی وابسته، مصرف برق در این بخش را به‌طور چشمگیری افزایش داده است. هدف پژوهش حاضر، تفکیک منابع تغییر تقاضای برق در بخش کشاورزی ایران و شناسایی عوامل مؤثر بر شدت خالص مصرف برق است. برای تحقق این هدف، پژوهش از یک رویکرد دو مرحله‌ای بهره می‌گیرد. در مرحله نخست، تغییرات مصرف برق طی دوره ۱۳58 تا ۱۴۰۲ با استفاده از مدل تجزیه کامل (CDM) به سه مؤلفه اثر تولیدی، اثر ساختاری و اثر شدت خالص تفکیک می‌شود. در مرحله دوم، رابطه کوتاه‌مدت و بلندمدت میان شدت خالص مصرف برق و متغیرهایی نظیر قیمت‌های نسبی انرژی، جانشینی برق و سوخت‌های فسیلی (مانند نفت‌گاز)، و برنامه‌های توسعه ملی با استفاده از رهیافت خودرگرسیون با وقفه‌های توزیعی (ARDL) و مدل تصحیح خطا (ECM) بررسی می‌گردد. نتایج این پژوهش می‌تواند مبنایی علمی و کاربردی برای اصلاح ساختار یارانه‌ها، ارتقای فناوری و کارایی تجهیزات، و مدیریت بهینه تقاضای برق در راستای کاهش هزینه‌های اجتماعی انحصار و بهبود بهره‌وری در بخش کشاورزی ایران ارائه دهد.

کلمات کلیدی : مصرف برق کشاورزی تجزیه ساختاری مدل تجزیه کامل (cdm) مدل خودرگرسیون با وقفه‌های توزیعی (ardl) مدل تصحیح خطا (ecm) صنعت برق