طراحی مدل تصمیم‌یار مکانی–اقتصادی برای تجاری‌سازی فناوری‌های نوین آب کشاورزی با تلفیق GIS، یادگیری ماشین و تحلیل سرمایه‌گذاری

طراحی مدل تصمیم‌یار مکانی–اقتصادی برای تجاری‌سازی فناوری‌های نوین آب کشاورزی با تلفیق GIS، یادگیری ماشین و تحلیل سرمایه‌گذاری

هادی سیاسر1

1) هیات علمی دانشگاه پیام نور

کد IOI مقاله : AAHC-ABKCHZ
محل انتشار : کنفرانس ملی مدیریت، تجاری سازی، اقتصاد دانش بنیان و سرمایه گذاری برای تولید(impeb.ir)
چکیده :
    تشدید تنش آبی، افزایش هزینه انرژی و پراکندگی فضایی شرایط تولید سبب شده است که مزیت فنی فناوری‌های نوین آبیاری، به‌تنهایی برای پذیرش و تجاری‌سازی آن‌ها کافی نباشد. بسیاری از فناوری‌ها پس از موفقیت آزمایشگاهی یا پایلوت، به‌دلیل نبود ارزیابی هم‌زمان عملکرد فنی، تناسب مکانی، توجیه اقتصادی، ریسک بازار و آمادگی نهادی در «دره مرگ تجاری‌سازی» متوقف می‌شوند. هدف: این پژوهش با هدف طراحی یک مدل تصمیم‌یار مکانی–اقتصادی برای اولویت‌گذاری، سرمایه‌گذاری و مقیاس‌پذیری فناوری‌های آب کشاورزی در مناطق خشک و نیمه‌خشک انجام شد. مطالعه از نوع مرور یکپارچه–انتقادی و توسعه چارچوب بود. ۲۹ منبع هسته‌ای شامل ۲۴ مقاله داوری‌شده، چهار گزارش رسمی بین‌المللی و یک مقاله کاری، عمدتاً در بازه ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۶، بر اساس اعتبار، ارتباط و قابلیت ردیابی انتخاب و در شش محور کدگذاری شدند. چارچوب پیشنهادی چهار موتور تحلیلی—GIS و تصمیم‌گیری چندمعیاره، یادگیری ماشین، تحلیل هزینه–فایده و ارزیابی آمادگی تجاری‌سازی—را در یک معماری شش‌دروازه‌ای تلفیق می‌کند. یافته‌ها: شواهد نشان دادند که مدل‌های هوشمند می‌توانند در شرایط مطالعه‌شده مصرف آب را ۲۰ تا ۳۰ درصد کاهش و بهره‌وری را ۱۱ درصد افزایش دهند؛ بااین‌حال، هزینه، دسترسی به داده، عدم‌قطعیت آب، ریسک عملکرد و فقدان خدمات فنی از موانع غالب پذیرش‌اند. مدل نهایی شامل هفت بُعد آمادگی، پنج طبقه خروجی و سازوکار تحلیل عدم‌قطعیت، اعتبارسنجی مکانی و توضیح‌پذیری است. نوآوری پژوهش در انتقال کانون تصمیم از «بهترین الگوریتم» به «بهترین فناوری برای مکان، کاربر و مدل کسب‌وکار مشخص» است. چارچوب می‌تواند مبنای طراحی داشبوردهای سرمایه‌گذاری، برنامه‌های حمایتی هدفمند، قراردادهای عملکردمحور و پایلوت‌های قابل‌مقیاس قرار گیرد؛ بااین‌حال، اجرای تجربی آن مستلزم داده‌های محلی هزینه، عملکرد، آب، بازار و رفتار بهره‌برداران است.

کلمات کلیدی : فناوری آب کشاورزی سامانه تصمیم‌یار مکانی تجاری‌سازی یادگیری ماشین توضیح‌پذیر اقتصاد آب آبیاری هوشمند تحلیل سرمایه‌گذاری