نقش و مسئولیت بانک در فرآیند پرداخت و امتناع از پرداخت چک در حقوق ایران با تأکید بر قانون صدور چک و رویه قضایی
نقش و مسئولیت بانک در فرآیند پرداخت و امتناع از پرداخت چک در حقوق ایران با تأکید بر قانون صدور چک و رویه قضایی
سمیرا ظریف1
1) وکیل پایه یک دادگستری
کد IOI مقاله
:
AAHC-ABKDCK
محل انتشار :
کنفرانس ملی مدیریت، تجاری سازی، اقتصاد دانش بنیان و سرمایه گذاری برای تولید(impeb.ir)
چکیده :
چک به عنوان یکی از مهمترین اسناد تجاری در نظام حقوقی ایران نقش اساسی در تسهیل مبادلات اقتصادی و حفظ اعتماد در روابط معاملاتی دارد. در این میان، بانک به عنوان محالٌعلیه چک جایگاهی بنیادین در اجرای تعهدات ناشی از این سند تجاری دارد. پرسش اصلی پژوهش حاضر آن است که بانک در فرآیند پرداخت چک، امتناع از پرداخت، صدور گواهی عدم پرداخت و اجرای دستور عدم پرداخت چه وظایف و مسئولیتهایی بر عهده دارد و در چه شرایطی ممکن است مسئولیت مدنی یا اداری برای آن ایجاد شود. این پژوهش با استفاده از روش توصیفی‑تحلیلی و با بهرهگیری از منابع کتابخانهای، قوانین و مقررات، دکترین حقوقی و رویه قضایی به بررسی جایگاه بانک در نظام حقوقی چک میپردازد. یافتههای تحقیق نشان میدهد که بانک در نظام حقوقی ایران صرفاً یک واسطه اجرایی نیست، بلکه در چارچوب قانون صدور چک و مقررات بانکی دارای تکالیف مشخصی است؛ از جمله پرداخت وجه چک در صورت وجود شرایط قانونی، صدور گواهی عدم پرداخت با ذکر علت، رعایت آثار دستور عدم پرداخت و اجرای تکالیف مقرر در ماده ۲۱ قانون صدور چک درباره اشخاص دارای سابقه صدور چک بلامحل. همچنین در صورت تخلف بانک از تکالیف قانونی، امکان تحقق مسئولیت مدنی، اداری و انتظامی برای بانک و مسئولان شعبه وجود دارد. بر این اساس، کارآمدی نظام چک در حقوق ایران نه تنها به مسئولیت صادرکننده بلکه به عملکرد صحیح و قانونمند بانکها نیز وابسته است.
کلمات کلیدی : ها چک مسئولیت بانک محالٌعلیه گواهی عدم پرداخت دستور عدم پرداخت قانون صدور چک