شناسایی و اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر رقابت‌پذیری خدمات غیرهوانوردی: تحلیلی از عوامل مکان‌محور، تقاضامحور و مدیریتی-کارآفرینانه فرودگاه‌ها

شناسایی و اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر رقابت‌پذیری خدمات غیرهوانوردی: تحلیلی از عوامل مکان‌محور، تقاضامحور و مدیریتی-کارآفرینانه فرودگاه‌ها

سمانه صادقیان1 مهناز صارم صفاری2 مصطفی گلمکانی3

1) استادیارگروه مدیریت، دانشکده علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
2) کارشناسی مدیریت دولتی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد ، ایران.
3) کارشناسی ارشد مدیریت بازرگانی گرایش کارآفرینی، دانشکده علوم انسانی، مؤسسه آموزش عالی تابران، مشهد، ایران.

کد IOI مقاله : AAHC-ABKGAK
محل انتشار : کنفرانس ملی مدیریت، تجاری سازی، اقتصاد دانش بنیان و سرمایه گذاری برای تولید(impeb.ir)
چکیده :
    دگرگونی‌های اخیر در صنعت هوانوردی موجب شده است درآمدهای غیر‌هوانوردی به یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های پایداری مالی و مزیت رقابتی فرودگاه‌ها تبدیل شوند. با وجود این تحول، شناخت نظام‌مند عوامل مؤثر بر رقابت‌پذیری خدمات غیر‌هوانوردی در فرودگاه‌های کشور همچنان با کاستی‌های پژوهشی همراه است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی، ارزیابی و اولویت‌بندی پیشران‌های مؤثر بر رقابت‌پذیری خدمات غیرهوانوردی فرودگاه‌ها انجام شد. این پژوهش از حیث هدف کاربردی و از نظر روش‌شناسی، توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر پیمایش با رویکرد خبرگان است. داده‌های مورد نیاز از طریق پرسشنامه‌ای شامل ۲۹ گویه و با مشارکت ۳۳ نفر از مدیران، خبرگان و متخصصان صنعت فرودگاهی گردآوری شد. چارچوب پژوهش بر شش سازه محوری استوار بود که در سه دسته اصلی عوامل مکان‌محور، تقاضا‌محور و مدیریتی–کارآفرینانه طبقه‌بندی شدند. اعتبار ابزار اندازه‌گیری با بهره‌گیری از تحلیل عاملی تأییدی، آزمون بارتلت، شاخص کفایت نمونه‌گیری KMO و ضریب آلفای کرونباخ مورد تأیید قرار‌گرفت. تحلیل داده‌ها نیز با بهره‌گیری از آزمون t تک‌نمونه‌ای و آزمون فریدمن صورت‌پذیرفت. یافته‌ها حاکی از آن است که تمامی سازه‌های مورد بررسی اثر معناداری بر رقابت‌پذیری خدمات غیرهوانوردی دارند. همچنین، نتایج رتبه‌بندی عوامل نشان داد توان راهبری و کفایت مدیریتی در جایگاه نخست قرار داشته و پس از آن مزیت‌های استقرار فضایی و کارآمدی خدمات، بیشترین نقش را در ارتقای رقابت‌پذیری ایفا می‌کنند. بر این اساس، توسعه رقابت‌پذیری خدمات غیرهوانوردی مستلزم نگرشی یکپارچه نسبت ‌به ابعاد مکان‌محور، تقاضا‌محور و مدیریتی-کارآفرینانه در نظام حکمرانی و مدیریت فرودگاهی است و می‌تواند به عنوان یک مدل راهبردی برای بهینه‌سازی درآمدهای غیرهوانوردی در فرودگاه‌های کشور مورد استفاده قرار گیرد.

کلمات کلیدی : درآمدهای غیرهوانوردی رقابت‌پذیری خدمات غیرهوانوردی عوامل تقاضامحور عوامل مکان‌محور عوامل مدیریتی کارآفرینانه