چارچوب تبیین‌پذیر شخصی‌سازی در تجارت الکترونیک مبتنی بر پیش‌بینی خرید از سبد و توصیه‌گری کالا‌به‌کالا با اعتبارسنجی خارجی

چارچوب تبیین‌پذیر شخصی‌سازی در تجارت الکترونیک مبتنی بر پیش‌بینی خرید از سبد و توصیه‌گری کالا‌به‌کالا با اعتبارسنجی خارجی

پریسا قهرمان شهرکی1

1) مهندس کامپیوتر

کد IOI مقاله : AAHC-ABKKAD
محل انتشار : کنفرانس ملی مدیریت، تجاری سازی، اقتصاد دانش بنیان و سرمایه گذاری برای تولید(impeb.ir)
چکیده :
    شخصی‌سازی مؤثر در تجارت الکترونیک نیازمند تلفیق پیش‌بینی رفتار خرید، ارائهٔ پیشنهادهای مرتبط و قابلیت تبیین تصمیم‌های الگوریتمی است. در این پژوهش، یک چارچوب تبیین‌پذیر برای شخصی‌سازی خدمات تجارت الکترونیک ارائه شد که سه مؤلفهٔ اصلی را یکپارچه می‌کند: پیش‌بینی احتمال خرید کالای افزوده‌شده به سبد، توصیه‌گری رفتاری کالا‌به‌کالا، و سیاست اقدام مبتنی بر احتمال خرید. دادهٔ اصلی شامل 2,755,641 رویداد پاک‌سازی‌شده از مجموعه‌دادهٔ Retailrocket بود. مسئلهٔ یادگیری به‌صورت پیش‌بینی خرید همان کالا در بازهٔ 14 روز پس از نخستین رویداد افزودن به سبد تعریف شد. پس از حذف سبدهای فاقد پنجرهٔ مشاهدهٔ کامل، 56,385 نمونه و 23 ویژگی بدون نشت اطلاعات در سه سطح کاربر، کالا و تعامل کاربر–کالا ساخته شد. ارزیابی با تفکیک زمانی انجام گرفت و مدل‌های رگرسیون لجستیک، درخت تصمیم، جنگل تصادفی، CatBoost و XGBoost مقایسه شدند. CatBoost به‌عنوان مدل اصلی انتخاب شد و در آزمون زمانی به ROC-AUC برابر 0.7584 و PR-AUC برابر 0.5947 دست یافت. با انتخاب آستانهٔ 0.25 بر اساس دادهٔ اعتبارسنجی، Recall و F1 به‌ترتیب به 0.7228 و 0.5575 رسیدند. تحلیل SHAP نشان داد سابقهٔ تراکنش کاربر، سهم خرید پیشین کاربر و الگوی تعامل قبلی با همان کالا از مهم‌ترین عوامل مؤثر در پیش‌بینی هستند. برای اعتبارسنجی خارجی، چارچوبی معادل بر دادهٔ sessionمحور YooChoose آزمون شد و ROC-AUC برابر 0.6337 به‌دست آمد. همچنین، توصیه‌گر هم‌رخدادی کالا‌به‌کالا با روش ترکیبیِ fallback مبتنی بر محبوبیت، Hit Rate@10 برابر 15.26٪ ثبت کرد که به‌مراتب از baseline محبوبیت بالاتر بود. نتایج نشان می‌دهد ترکیب پیش‌بینی احتمال خرید، توصیه‌های رفتاری و توضیح‌پذیری می‌تواند یک نمونهٔ تصمیم‌یار عملی برای شخصی‌سازی کم‌هزینه و قابل‌تفسیر در تجارت الکترونیک فراهم کند.

کلمات کلیدی : واژگان کلیدی تجارت الکترونیک سامانهٔ توصیه‌گر شخصی‌سازی هوش مصنوعی تبیین‌پذیر catboost shap پیش‌بینی خرید از سبد