نظریه آشوب و کاربردهای آن در مدیریت و تصمیم‌گیری: رویکردی مبتنی بر فیزیک نظری، مدل‌سازی ریاضی و مطالعه موردی در زنجیره تأمین

نظریه آشوب و کاربردهای آن در مدیریت و تصمیم‌گیری: رویکردی مبتنی بر فیزیک نظری، مدل‌سازی ریاضی و مطالعه موردی در زنجیره تأمین

بابک توکلی مقدم1 حمید مرتضی اصل2

1) استادیار، ﮔﺮﻭﻩ فیزیک، واحد شبستر، دانشگاه آزاد اسلامی، شبستر،
2) استادیار، ﮔﺮﻭﻩ ریاضیات و علوم کامپیوتر، واحد شبستر، دانشگاه آزاد اسلامی، شبستر،

کد IOI مقاله : AAHC-ABKKKG
محل انتشار : کنفرانس ملی مدیریت، تجاری سازی، اقتصاد دانش بنیان و سرمایه گذاری برای تولید(impeb.ir)
چکیده :
    محیط‌های کسب‌وکار معاصر با پیچیدگی فزاینده، نوسانات غیرقابل‌پیش‌بینی و تغییرات ناپیوسته مشخص می‌شوند که رویکردهای خطی و سنتی مدیریت را با چالش جدی مواجه ساخته‌اند. نظریه آشوب، به‌عنوان شاخه‌ای از دینامیک غیرخطی، چارچوبی ریاضی و فیزیکی برای مطالعه سیستم‌های پویای حساس به شرایط اولیه ارائه می‌دهد. این مقاله با رویکرد مروری تحلیلی و مفهومی بر ادبیات موجود و تحلیل مدل‌های ریاضی، به بررسی مبانی نظریه آشوب و کاربردهای آن در مدیریت و تصمیم‌گیری می‌پردازد. سازمان‌ها به‌عنوان سیستم‌های چندبخشی با درجات آزادی زیاد مدل‌سازی می‌شوند که رفتار آنها، در قالب یک قیاس ریاضی، از معادلات مستر، معادلات فوکر-پلانک و نظریه پاسخ خطی تبعیت می‌کند. مفاهیمی همچون جاذبه‌های عجیب ، نگاشت‌های غیرخطی ، و روش‌های کنترل آشوب به‌عنوان ابزارهای تحلیلی برای مدل‌سازی رفتار سازمانی معرفی می‌شوند. در بخش مطالعه موردی، یک زنجیره تأمین ۵‌-بعدی فرضی با تأخیر حمل‌ونقل مدل‌سازی شده و با استفاده از کنترل‌کننده مد لغزشی انتگرالی (ISMC) پایدارسازی می‌شود. تمامی نتایج عددی مدل )نقاط تعادل، مقادیر ویژه، طیف کامل نماهای لیاپانوف، بعد کاپلان-یورک، و عملکرد کنترل‌کننده (با شبیه‌سازی مستقل و بازتولیدپذیر در پایتونSciPy/NumPy/SymPy)، انتگرال‌گیری تطبیقی RK45، الگوریتم بنتین با تجزیه (QR راستی‌آزمایی شدند. این بازمحاسبه نشان داد بزرگ‌ترین نمای لیاپانوف واقعی سیستم LE₁ ≈ +۰.۱۷۵ است )نه ۰.۴۷ همان‌طور که در نسخه‌های قبلی ادعا شده بود(، با آزمون سازگاری مستقل از طریق برابری مجموع طیف لیاپانوف با اثر ماتریس ژاکوبی) -3.009 با تطابق کامل عددی. (کنترل‌کننده مد لغزشی انتگرالی (ISMC) با بهره‌ی کافی(K=10, K_{2}=5) توانست سیستم قطعی را در حدود t≈۱۹.۲ واحد زمانی به یک نقطه تعادل کنترل‌شده هدایت کند؛ در برابر نویز تصادفی تقاضا، همین کنترل‌کننده (با بهره متوسط) واریانس سفارشات را ۲۱٪، پراکندگی اثر شلاقی را ۵۳٪، و زمان بازیابی از شوک را ۳۷٪ کاهش داد، هرچند نسبت میانگین اثر شلاقی (BE) به‌طور معناداری تغییر نکرد — یافته‌ای که در نسخه‌های پیشین این مقاله (که ادعای کاهش ۷۵٪ بدون کد یا داده پشتیبان مطرح می‌کردند) پوشش داده نشده بود.

کلمات کلیدی : نظریه آشوب دینامیک غیرخطی جاذبه های لورنتس تصمیم گیری مدیریتی کنترل تطبیقی سیستمهای پیچیده اثر شلاقی زنجیره تأمین