بهره‌وری مفقوده در صنعت برق ایران: تحلیل تطبیقی شاخص‌های انرژی و راهکارهای دانش‌بنیان

بهره‌وری مفقوده در صنعت برق ایران: تحلیل تطبیقی شاخص‌های انرژی و راهکارهای دانش‌بنیان

اصغر علی زاده1

1) دانشجوی کارشناسی‌ارشد اقتصاد گرایش برنامه ریزی سیستمهای اقتصادی دانشگاه تبریز

کد IOI مقاله : AAHC-ABKZDH
محل انتشار : کنفرانس ملی مدیریت، تجاری سازی، اقتصاد دانش بنیان و سرمایه گذاری برای تولید(impeb.ir)
چکیده :
    ناترازی برق در سال‌های اخیر به یکی از چالش‌های ساختاری اقتصاد ایران تبدیل شده است؛ به‌گونه‌ای که خاموشی‌های گسترده، روزانه صدها میلیون دلار به بخش صنعت و تولید ملی آسیب وارد می‌کنند. این پژوهش باهدف شناسایی ریشه‌های ساختاری ناترازی برق ایران پرداخته است. با رویکرد تطبیقی و تحلیل شکاف به مقایسه شش گروه شاخص کلیدی برق ایران با ۱۵ کشور همسایه پرداخته است. و به ارائه اولویت‌های سرمایه‌گذاری مبتنی بر شواهد پرداخته است. داده‌های مورداستفاده در این تحقیق از آمارنامه برق کشورهای هم‌جوار، وزارت نیرو، ترازنامه انرژی ایران و پایگاه داده‌های بانک جهانی برای دوره ۱۳۶۷ تا ۱۴۰۱ گردآوری شده‌اند. بررسی تطبیقی یافته‌ها نشان می‌دهد که علی‌رغم ظرفیت اسمی مناسب (رتبه سوم منطقه با حدود ۹۰,۸۰۶ مگاوات) و ضریب بار متعارف، ایران با مشکل ناترازی برق مواجه است. یافته‌ها نشان می‌دهد، ناترازی برق ایران نه ناشی از کمبود عرضه، بلکه نتیجه «بهره‌وری مفقوده» در سه سطح، اقتصادی، فنی و نهادی نهفته است. نتیجه‌گیری آنکه راه‌حل ناترازی، عمدتاً نه در احداث نیروگاه‌های جدید، بلکه در بازگرداندن بهره‌وری مفقوده از طریق اصلاح قیمت‌ها، کاهش تلفات، تنوع‌بخشی به سبد سوخت و توسعه تجدیدپذیرهاست.

کلمات کلیدی : ناترازی برق شدت انرژی بهره‌وری انرژی کشورهای هم‌جوار قیمت‌گذاری برق