مأموریت ملی اکتساب دانش فنی لایسنس: نقش دانشگاه در تاب‌آوری فناورانه صنعت نفت، گاز و پتروشیمی

مأموریت ملی اکتساب دانش فنی لایسنس: نقش دانشگاه در تاب‌آوری فناورانه صنعت نفت، گاز و پتروشیمی

خلیل نوروزی1 مرضیه شاوردی2 سیدمحمدامین سیدموسوی3

1) عضو هیئت علمی گروه سیاستگذاری علم و فناوری دانشگاه جامع امام حسین (ع) ، تهران،
2) - عضو هیئت علمی گروه تأمین مالی و اقتصاد علم، فناوری و نوآوری، مؤسسه تحقیقات سیاست علمی کشور، تهران،
3) کارشناسی ارشد سیاستگذاری علم و فناوری دانشگاه جامع امام حسین (ع)، تهران،

کد IOI مقاله : AAHC-ACZDEK
محل انتشار : کنفرانس ملی مدیریت، تجاری سازی، اقتصاد دانش بنیان و سرمایه گذاری برای تولید(impeb.ir)
چکیده :
    صنعت نفت، گاز و پتروشیمی ایران با وابستگی به لایسنس‌های خارجی و محرومیت‌های فناورانه ناشی از تحریم روبه‌روست؛ وضعیتی که به تداوم خام‌فروشی دامن زده است. هدف این پژوهش، تبیین ضرورت تعریف یک «مأموریت ملی» برای اکتساب دانش فنی لایسنس‌های کلیدی در این صنعت و ارائه راهکارهای سیاستی برای تحقق آن است. روش پژوهش کیفی و مبتنی بر نظریه داده‌بنیاد (الگوی پارادایمی استراوس و کوربین) است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با خبرگان تا مرحله اشباع نظری گردآوری شد و در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل گردید. در نهایت، مقوله هسته‌ای «اکتساب دانش فنی لایسنس‌های کلیدی در صنعت نفت، گاز و پتروشیمی به‌عنوان مأموریت ملی» استخراج شد. یافته‌ها نشان می‌دهد در بستر تحریمی–رانتی، مانع اصلی همپایی فناورانه کمبود منابع مالی نیست، بلکه فقدان یک لایه نهادی واسط برای توسعه و اکتساب دانش تاب‌آور است. این مقاله بر راهبرد پیشنهادی و سازوکارهای تحقق آن تمرکز دارد؛ به‌گونه‌ای که مأموریت ملی باید بر یک هدف فناورانه مشخص در سه محور متمرکز شود: ۱) دانش طراحی پتروپالایشگاه‌ها، ۲) دانش طراحی پالایشگاه‌های کوچک‌مقیاس مجهز به واحدهای ارتقای کیفیت (Upgrading) و ۳) دانش طراحی واحدهای تبدیل گاز و زغال‌سنگ به فرآورده‌های باارزش (GTX‏، GTL‏ و CTL).‏ تحقق این مأموریت بر دو پایه استوار است: نخست، ظرفیت دانشگاه‌ها، شرکت‌های دانش‌بنیان و شبکه‌های ارتباطی بین‌المللی آن‌ها؛ و دوم، نهاد فرابخشی شورای عتف برای هم‌راستاسازی نهادهای پراکنده. پیامدهای اجرای این الگو شامل ایجاد انسجام نهادی، کاهش موانع اجرایی، مهار خام‌فروشی، تکمیل زنجیره ارزش و افزایش سهم این صنعت در تولید ناخالص داخلی است.

کلمات کلیدی : سیاست‌گذاری مأموریت‌گرا ارتباط دانشگاه و صنعت اکتساب دانش فنی لایسنس تاب‌آوری فناورانه صنعت نفت گاز و پتروشیمی