طراحی، پیاده‌سازی و ارزیابی مدل هوشمند تولید محتوای آموزشی مبتنی بر هوش مصنوعی در آموزش‌های مهارتی با رویکرد آینده‌پژوهی فناوری

طراحی، پیاده‌سازی و ارزیابی مدل هوشمند تولید محتوای آموزشی مبتنی بر هوش مصنوعی در آموزش‌های مهارتی با رویکرد آینده‌پژوهی فناوری

اکرم حیدری گوجانی1 منصوره احمدی2 هاله منشگر3

1) کارشناس ارشد مهندسی نرم افزار هنرآموز رشته شبکه و نرم افزار
2) مهندسی نرم افزار هنرآموز رشته شبکه و نرم افزار
3) کارشناس ارشد مهندسی نرم افزار هنرآموز رشته شبکه و نرم افزار

کد IOI مقاله : AAHD-ABBAEH
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری اطلاعات، نانوتکنولوژی، هوش مصنوعی و آینده پژوهی فناوری (itnaf.ir)
چکیده :
    تحولات پرشتاب فناوری‌های نوین، به‌ویژه هوش‌مصنوعی، ضرورت بازنگری اساسی در شیوه‌های تولید محتوا و فرایندهای یاددهی-یادگیری را در آموزش‌های مهارتی دوچندان کرده است. آموزش دروس مهارتی رشته شبکه و نرم‌افزار رایانه به دلیل ماهیت کاربردی، وابستگی مستقیم به فناوری‌های روز و ارتباط تنگاتنگ با نیازهای آینده بازار کار، بیش از سایر حوزه‌های آموزشی نیازمند بهره‌گیری از رویکردهای هوشمند و آینده‌نگرانه است. پژوهش حاضر با هدف طراحی، پیاده‌سازی و ارزیابی یک مدل هوشمند تولید محتوای آموزشی مبتنی بر هوش مصنوعی با رویکرد آینده‌پژوهی فناوری انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی-تحلیلی با رویکرد شبه‌تجربی است. جامعه آماری شامل هنرجویان رشته شبکه و نرم‌افزار رایانه در مقطع متوسطه دوم و نمونه پژوهش ۳۰ نفر به‌صورت هدفمند انتخاب شده‌اند. داده‌ها از طریق مشاهده نظام‌مند فرایند آموزشی، تحلیل عملکرد و پروژه‌های عملی، پرسش‌نامه محقق‌ساخته با مقیاس لیکرت و بررسی محتوای تولیدشده با ابزارهای هوش مصنوعی مانند ChatGPT و DALL-E گردآوری شدند. نتایج نشان داد به‌کارگیری هدفمند هوش مصنوعی منجر به افزایش میانگین انگیزه یادگیری از ۲.۸ به ۴.۱ (از ۵)، بهبود نمرات آزمون‌های عملی از ۱۴.۲ به ۱۷.۸ و ارتقای مهارت‌های حل مسئله در ۷۰ درصد هنرجویان شده است. بر اساس یافته‌ها، مدل شش‌مرحله‌ای شامل نیازسنجی آینده‌محور، طراحی محتوای هوشمند، تولید چندرسانه‌ای، پیاده‌سازی آموزشی، ارزیابی هوشمند و به‌روزرسانی پویا ارائه شد که قابلیت بومی‌سازی در نظام آموزش فنی‌وحرفه‌ای کشور را دارد. این مدل می‌تواند کیفیت آموزش‌های مهارتی را در برابر تحولات فناوری آینده تضمین کند.

کلمات کلیدی : هوش مصنوعی تولید محتوای آموزشی آموزش مهارتی فناوری اطلاعات آینده‌پژوهی فناوری