توسعه چارچوب تصمیم‌یار برای یکپارچه‌سازی فناوری‌های نوین تصفیه زهکشی اسیدی معادن و مدیریت هوشمند آب

توسعه چارچوب تصمیم‌یار برای یکپارچه‌سازی فناوری‌های نوین تصفیه زهکشی اسیدی معادن و مدیریت هوشمند آب

ابوالفضل یزدانی1 طاهره حلاجیان2

1) دانشجـوی کارشناسی ارشـد استخـراج معـدن، واحد قائمشهـر، دانشگاه آزاد اسـلامی، قائمشهر،
2) استادیار گروه معدن و زمین شناسی، واحد قائمشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، قائمشهر،

کد IOI مقاله : AAHD-ABHKDA
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری اطلاعات، نانوتکنولوژی، هوش مصنوعی و آینده پژوهی فناوری (itnaf.ir)
چکیده :
    پساب‌های معدنی، به‌ویژه زهکشی اسیدی معادن، به دلیل اسیدیته بالا، غلظت زیاد فلزات، بار سولفات و تغییرپذیری زمانی و مکانی، یکی از پیچیده‌ترین چالش‌های مدیریت آب در صنعت معدن محسوب می‌شوند. اگرچه فناوری‌های متعارف و نوین متعددی برای تصفیه این پساب‌ها توسعه یافته‌اند، انتخاب گزینه مناسب در شرایط واقعی معدن همچنان به دلیل هم‌زمانی معیارهای فنی، اقتصادی، زیست‌محیطی و اجرایی با عدم قطعیت همراه است. هدف این پژوهش، توسعه یک چارچوب داده‌محور برای ارزیابی و رتبه‌بندی فناوری‌های تصفیه پساب معدنی و تبیین نقش ابزارهای هوشمند در مدیریت پایدار این سامانه‌هاست. بدین منظور، ابتدا منابع علمی منتشرشده در بازه 2021 تا 2025 با رویکرد مرور ساختاریافته [7,6]و تحلیل کتاب‌سنجی محدود[9] بررسی شدند. سپس هفت گزینه فناوری شامل خنثی‌سازی شیمیایی، سامانه‌های غیرفعال، نانوجاذب‌ها، غشاها، فرایندهای اکسیداسیون پیشرفته، سامانه‌های هیبریدی و سامانه‌های هیبریدی هوشمند بر اساس هشت معیار ارزیابی شدند. وزن‌دهی معیارها با منطق AHP و رتبه‌بندی گزینه‌ها با روش[11] TOPSIS انجام شد. نتایج نشان داد که سامانه‌های هیبریدی هوشمند، به دلیل ترکیب واحدهای تصفیه، پایش برخط، تحلیل داده و کنترل پیش‌نگر، بالاترین مطلوبیت را در میان گزینه‌ها دارند. پس از آن، سامانه‌های هیبریدی چندمرحله‌ای و فناوری‌های غشایی در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند. تحلیل حساسیت نیز نشان داد که در سناریوهای فنی و پایداری، گزینه‌های هیبریدی جایگاه برتر خود را حفظ می‌کنند، اما در سناریوی اقتصادی، فناوری‌های متعارف و غیرفعال رقابت‌پذیرتر می‌شوند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که آینده مدیریت پساب معدنی نه در اتکای کامل به یک فناوری منفرد، بلکه در توسعه سامانه‌های یکپارچه، داده‌محور و قابل کنترل قرار دارد. چارچوب پیشنهادی می‌تواند به‌عنوان ابزار تصمیم‌یار برای طراحی پایلوت‌ها و انتخاب راهبردهای تصفیه در معادن دارای زهکشی اسیدی مورد استفاده قرار گیرد.

کلمات کلیدی : ‌ها پساب معدنی زهکشی اسیدی معادن تصمیم‌گیری چندمعیاره ahp topsis فناوری‌های هیبریدی اینترنت اشیا یادگیری ماشین دوقلوی دیجیتال