نقش اینترنت اشیا و پایش هوشمند مبتنی بر هوش مصنوعی در بهینه‌سازی زنجیره تأمین صنایع پتروشیمی

نقش اینترنت اشیا و پایش هوشمند مبتنی بر هوش مصنوعی در بهینه‌سازی زنجیره تأمین صنایع پتروشیمی

طاها عزت پور1 علی بزرگمهر2

1) دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه جامع انقلاب اسلامی
2) استادیار دانشگاه جامع انقلاب اسلامی

کد IOI مقاله : AAHD-ABKACZ
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری اطلاعات، نانوتکنولوژی، هوش مصنوعی و آینده پژوهی فناوری (itnaf.ir)
چکیده :
    تحول دیجیتال در صنایع پتروشیمی موجب شده است که بهره‌گیری از فناوری‌های نوین نظیر اینترنت اشیای صنعتی (Industrial Internet of Things: IIoT)، پایش هوشمند تجهیزات و هوش مصنوعی به یکی از عوامل کلیدی در ارتقای عملکرد زنجیره تأمین تبدیل شود. در این صنایع، وجود تجهیزات پیچیده، فرآیندهای تولید پیوسته، هزینه‌های بالای توقف تولید و نوسانات عرضه و تقاضا، ضرورت استفاده از سامانه‌های هوشمند برای تصمیم‌گیری مبتنی بر داده را بیش از پیش آشکار ساخته است. هدف این مقاله، بررسی نقش اینترنت اشیای صنعتی و پایش هوشمند مبتنی بر هوش مصنوعی در بهینه‌سازی زنجیره تأمین صنایع پتروشیمی و ارائه یک چارچوب مفهومی برای یکپارچه‌سازی این فناوری‌ها است. این پژوهش با روش مرور نظام‌مند منابع علمی و تحلیل مطالعات منتشرشده در ژورنال‌های معتبر بین‌المللی، کاربرد فناوری‌های IIoT، پردازش لبه و مه (Edge/Fog Computing) و الگوریتم‌های یادگیری ماشین را در حوزه‌های نگهداری و تعمیرات پیش‌بینانه، پیش‌بینی تقاضا، مدیریت موجودی، پایش وضعیت تجهیزات و بهینه‌سازی حمل‌ونقل بررسی می‌کند. بر اساس یافته‌های پژوهش، چارچوبی چهارلایه شامل لایه حسگرهای اینترنت اشیا، لایه پردازش Edge/Fog، لایه تحلیل مبتنی بر هوش مصنوعی و لایه تصمیم‌گیری زنجیره تأمین پیشنهاد می‌شود. این چارچوب امکان جمع‌آوری، پردازش و تحلیل بلادرنگ داده‌های صنعتی را فراهم کرده و با بهبود کیفیت تصمیم‌گیری، موجب کاهش هزینه‌های عملیاتی، افزایش قابلیت اطمینان تجهیزات، کاهش توقف‌های ناخواسته تولید، بهینه‌سازی سطح موجودی و افزایش تاب‌آوری زنجیره تأمین می‌شود. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که همگرایی فناوری‌های اینترنت اشیای صنعتی، پایش هوشمند و هوش مصنوعی می‌تواند به‌عنوان یکی از مهم‌ترین محرک‌های تحول دیجیتال در صنایع پتروشیمی، زمینه ارتقای بهره‌وری، کاهش ریسک‌های عملیاتی و ایجاد مزیت رقابتی پایدار را فراهم سازد. همچنین پیشنهاد می‌شود در پژوهش‌های آینده از مدل‌های یادگیری عمیق، دوقلوی دیجیتال (Digital Twin) و یادگیری تقویتی برای توسعه سامانه‌های تصمیم‌یار هوشمند در زنجیره تأمین صنایع پتروشیمی استفاده شود.

کلمات کلیدی : اینترنت اشیای صنعتی (iiot) هوش مصنوعی پایش هوشمند زنجیره تأمین صنایع پتروشیمی