ارزیابی مدل های قطعه‌ بندی نمونه ای برای استخراج ناحیه بدن تاس ماهیان به‌ عنوان پیش‌ مرحله تحلیل مورفولوژیک

ارزیابی مدل های قطعه‌ بندی نمونه ای برای استخراج ناحیه بدن تاس ماهیان به‌ عنوان پیش‌ مرحله تحلیل مورفولوژیک

حمیدرضا صنایع نادری1 ستاره ثمربخش تهرانی2 لیلا نصیری دارانی3

1) گروه مهندسی کامپیوتر، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران.
2) گروه مهندسی کامپیوتر، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران.
3) گروه مهندسی کامپیوتر، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران.

کد IOI مقاله : AAHD-ABKCHH
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری اطلاعات، نانوتکنولوژی، هوش مصنوعی و آینده پژوهی فناوری (itnaf.ir)
چکیده :
    تحلیل تصویری ماهی‌ها یکی از ابزارهای مهم در توسعه سامانه‌های هوشمند آبزی‌پروری است. در این پژوهش، چند مدل قطعه‌بندی نمونه‌ای برای استخراج ناحیه بدن تاس‌ماهی از تصویر ارزیابی شدند. هدف مقاله استخراج مستقیم ویژگی‌های زیستی نهایی مانند طول واقعی بدن یا اندازه‌گیری کالیبره‌شده نبود؛ بلکه ارزیابی دقت قطعه‌بندی ناحیه بدن به‌عنوان پیش‌مرحله لازم برای تحلیل مورفولوژیک بود. مدل‌های بررسی‌شده شامل YOLO11s-seg، YOLOv8s-seg، Mask R-CNN R50-FPN و Cascade Mask R-CNN R50-FPN بودند. مجموعه داده شامل ۵۰۰ تصویر از تاس‌ماهی بود و ارزیابی با اعتبارسنجی متقاطع پنج‌تایی انجام شد. نتایج نشان داد که YOLO11s-seg با دقت متوسط ماسک 62.22 ± 0.33 بهترین عملکرد را در مجموعه داده مورد بررسی به‌دست آورد، در حالی که YOLOv8s-seg با مقدار 61.06 ± 0.26 عملکرد نزدیکی داشت. برای تقویت ارتباط قطعه‌بندی با تحلیل مورفولوژیک، شاخص‌های شکلی ساده مانند مساحت، محیط، طول محور اصلی، عرض محور فرعی، نسبت طول به عرض و شاخص کشیدگی از ماسک‌های مرجع و پیش‌بینی‌شده استخراج و خطای آن‌ها محاسبه شد. نتایج نشان می‌دهند که YOLO11s-seg در این مجموعه داده اندکی بهتر ظاهر شده است، اما اختلاف آن با YOLOv8s-seg باید محتاطانه تفسیر شود. این پژوهش یک ارزیابی دقت‌محور و مقدماتی برای استفاده از قطعه‌بندی در پیش‌مرحله تحلیل مورفولوژیک ارائه می‌دهد.

کلمات کلیدی : آبزی‌پروری هوشمند پیش‌مرحله تحلیل مورفولوژیک تاس‌ماهی قطعه‌بندی نمونه‌ای