بررسی تأثیر هوش مصنوعی بر فرایند خلاقیت در معماری معاصر

بررسی تأثیر هوش مصنوعی بر فرایند خلاقیت در معماری معاصر

مصطفی حمزه آقائی1

1) دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ارومیه

کد IOI مقاله : AAHD-ABKDGG
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری اطلاعات، نانوتکنولوژی، هوش مصنوعی و آینده پژوهی فناوری (itnaf.ir)
چکیده :
    چکیده گسترش شتابان فناوری‌های هوش مصنوعی (AI) و مدل‌های مولد نفوذ، پارادایم‌های سنتی آفرینش هنری و فرآیندهای طراحی را در معماری معاصر با چالش‌های جدی مواجه کرده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر هوش مصنوعی بر فرآیند خلاقیت در معماری معاصر و تبیین تعامل میان خلاقیت محاسباتی ماشین و خلاقیت شهودی انسان انجام شده است. روش تحقیق در این مقاله، توصیفی-تحلیلی با رویکرد کیفی است که اطلاعات آن به شیوه کتابخانه‌ای و از طریق تحلیل محتوای اسناد و متون علمی معتبر داخلی و بین‌المللی (۲۰۲۴ تا ۲۰۲۶) گردآوری شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که هوش مصنوعی فراتر از یک ابزار ترسیمی و به عنوان یک «شریک خلاق» در قالب پارادایم «هم‌آفرینی تعاملی» (Co-Creativity) عمل می‌کند. از منظر شناختی، واگذاری فرآیند ایده‌پردازی واگرا به ماشین، بار شناختی شبکه حالت پیش‌فرض (DMN) مغز طراح را کاهش داده و ظرفیت شبکه کنترل اجرایی (ECN) را برای ارزیابی‌های کیفی، معنایی و پدیدارشناختی آزاد می‌سازد. با این حال، استفاده نامحدود و بدون فیلتر از خروجی الگوریتم‌ها، چالش‌هایی نظیر بحران اصالت، همگن‌سازی زیباشناختی و گسست فرهنگی را به همراه دارد. در نهایت، این پژوهش نتیجه می‌گیرد که حفظ اصالت معماری در این عصر، در گرو توسعه مهارت «مهندسی پرامپت هرمنوتیک» و سواد الگوریتمیک معماران جهت بومی‌سازی فرم‌های مولد است.

کلمات کلیدی : هوش مصنوعی مولد فرآیند خلاقیت هم‌آفرینی (co creativity) معماری معاصر علوم اعصاب شناختی اصالت طراحی