تأثیر هوش مصنوعی مولد بر آموزش عالی: فرصت‌ها، چالش‌ها و چشم‌انداز آینده

تأثیر هوش مصنوعی مولد بر آموزش عالی: فرصت‌ها، چالش‌ها و چشم‌انداز آینده

حمیدرضا مختاری1 علی ایرانی منش2 محمد قنبری3

1) دانشجوی دکتری مهندسی کامپیوتر، دانشگاه آزاد اسالمی، واحد تهران شمال، تهران،
2) دانشجوی کارشناسی مهندسی کامپیوتر، دانشگاه ملی مهارت شهرکرد، چهارمحال و بختیاری،
3) دانشجوی کارشناسی مهندسی کامپیوتر، دانشگاه ملی مهارت شهرکرد، چهارمحال و بختیاری،

کد IOI مقاله : AAHD-ABZCCB
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری اطلاعات، نانوتکنولوژی، هوش مصنوعی و آینده پژوهی فناوری (itnaf.ir)
چکیده :
    در دهه اخیر، ادغام هوش مصنوعی (AI) با نظام‌های آموزشی، پارادایم‌های یاددهی و یادگیری را دستخوش تحولات بنیادین کرده است، اما ظهور نسل جدید هوش مصنوعی مولد (Generative AI) و مدل‌های زبانی بزرگ، چالش‌ها و فرصت‌هایی بی‌سابقه را پیش روی آموزش عالی قرار داده است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی عمیق نقش این فناوری‌های نوین در اکوسیستم دانشگاهی، به مرور سیستماتیک ادبیات موضوعی در بازه زمانی سال‌های اخیر می‌پردازد. تمرکز اصلی این مطالعه بر تحلیل سه محور کلیدی است: کاربردهای آموزشی در شخصی‌سازی یادگیری، تحول در شیوه‌های ارزیابی و چالش‌های اخلاقی نوظهور. روش تحقیق مبتنی بر بررسی و تحلیل محتوایی مقالات معتبر علمی است که تأثیرات ابزارهای هوشمند را بر کنشگران آموزشی (اساتید و دانشجویان) ارزیابی کرده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که اگرچه هوش مصنوعی پتانسیل چشمگیری در ارتقای تعاملات کلاسی، تولید محتوای تطبیقی و کاهش بار اجرایی اساتید دارد، اما همزمان نگرانی‌های جدی در خصوص حریم خصوصی داده‌ها، سوگیری‌های الگوریتمی و تهدیدات مرتبط با صداقت علمی ایجاد کرده است. نتایج حاکی از آن است که رویکرد «ممنوعیت» در مواجهه با این فناوری کارساز نبوده و موسسات آموزش عالی نیازمند گذار به سمت تدوین چارچوب‌های اخلاقی جامع و بازتعریف نقش مدرسین هستند. در نهایت، این مقاله استدلال می‌کند که هوش مصنوعی باید نه به‌عنوان جایگزین معلم، بلکه به‌عنوان یک «دستیار هوشمند» و در چارچوب نظارت انسانی به کار گرفته شود تا ضمن حفظ ارزش‌های پداگوژیک، کارایی آموزشی را به حداکثر برساند.

کلمات کلیدی : هوش مصنوعی مولد آموزش عالی یادگیری شخصی‌سازی شده اخلاق در فناوری مدل‌های زبانی بزرگ چت‌بات‌های آموزشی