زیبایی‌شناسی درمقیاس نانو: بازخوانی تئوریک هنر نانو و تحول در فلسفه فرم و ماده

زیبایی‌شناسی درمقیاس نانو: بازخوانی تئوریک هنر نانو و تحول در فلسفه فرم و ماده

سیدمحمد فضائلی1

1) عضو هیات علمی گروه هنر، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

کد IOI مقاله : AAHD-ACZEAH
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری اطلاعات، نانوتکنولوژی، هوش مصنوعی و آینده پژوهی فناوری (itnaf.ir)
چکیده :
    پیدایش فناوری نانو و امکان دستکاری ماده در مقیاس اتمی و مولکولی، نه تنها مرزهای علوم تجربی را جابه‌جا کرده است، بلکه چالش‌های بنیادینی در حوزه‌های زیبایی‌شناسی، فلسفه هنر و هستی‌شناسی ماده پدید آورده است. این مقاله با اتخاذ رویکردی بین‌رشته‌ای در تقاطع هنر، هوش مصنوعی، نانوفناوری و فلسفه، به تبیین دقیق «زیبایی‌شناسی مقیاس نانو» می‌پردازد. در این پژوهش، گذار از پارادایم سنتی هیلومورفیسم (ماده-صورت‌باوری ارسطویی) به ماتریالیسم جدید و رئالیسم عاملی مورد بررسی عمیق قرار می‌گیرد. با استناد به نظریه اسمبلاژ مانوئل دلاندا و رئالیسم عاملی کارن باراد، نشان داده می‌شود که در مقیاس نانو، ماده دیگر بستری منفعل برای پذیرش فرم‌های تحمیلی انسانی نیست، بلکه دارای عاملیت، پویایی و ظرفیت‌های ریخت‌شناختی است. علاوه بر این، نقش ابزارهای تصویربرداری پیشرفته نظیر میکروسکوپ نیروی اتمی و همچنین مدل‌های یادگیری عمیق و هوش مصنوعی زایا در بازسازی و تفسیر «ماده-تصویر» به عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از آپاراتوس ادراکی تحلیل می‌شود. در نهایت، با واکاوی انتقادی آثار هنرمندان پیشگام هنر نانو، استدلال می‌شود که هنر نانو صرفاً بازنمایی جهان ریزمقیاس نیست، بلکه یک درون‌کنش زیبایی‌شناختی است که درک ما از حیات، فرم، عاملیت فضایی و درهم‌تنیدگی انسان و ماشین را در عصر پساانسان‌گرایی بازتعریف می‌کند.

کلمات کلیدی : هنر نانو زیبایی‌شناسی مقیاس نانو نظریه اسمبلاژ رئالیسم عاملی فروپاشی مقیاسی