دگردیسی دانش ضمنی از نظام استاد-شاگردی به پداگوژی آکادمیک در هنرهای سنتی ایران (مطالعه موردی: نگارگری و قلم‌زنی)

دگردیسی دانش ضمنی از نظام استاد-شاگردی به پداگوژی آکادمیک در هنرهای سنتی ایران (مطالعه موردی: نگارگری و قلم‌زنی)

سیدمحمد فضائلی1

1) عضو هیات علمی گروه هنر، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

کد IOI مقاله : AAHD-ACZEAK
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری اطلاعات، نانوتکنولوژی، هوش مصنوعی و آینده پژوهی فناوری (itnaf.ir)
چکیده :
    این پژوهش با هدف واکاوی دگردیسی دانش ضمنی در جریان گذار آموزش هنرهای سنتی ایران از نظام‌های کارگاهی (استاد-شاگردی) به نهاد آکادمی انجام شده است. با اتخاذ رویکردی تحلیلی-تطبیقی، این مطالعه از تلفیق نظریه کنشگر-شبکه ، مدل تبدیل دانش ، و نظریه یادگیری موقعیتی برای تحلیل عاملیت توزیع‌شده در کارگاه‌های سنتی در قیاس با آتلیه‌های دانشگاهی بهره می‌برد. یافته‌ها نشان می‌دهد که تقلیل پداگوژیِ کل‌نگر در هنرهایی چون نگارگری و قلم‌زنی مکتب اصفهان به سرفصل‌های مکتوب و تفکیک‌شده (دانش صریح)، به یک گسست اپیستمولوژیک (معرفت‌شناختی) منجر شده است. آکادمی مدرن با حذف مفهوم «هابیتوس» و نادیده گرفتن عاملیتِ کنشگرانِ غیرانسانی (ماده، ابزار و فضای صوتی/آکوستیک کارگاه)، انتقال «دانش بدن‌مند» را مختل کرده است. پژوهش حاضر در نهایت یک چارچوب پداگوژیک ترکیبی پیشنهاد می‌دهد که با بازآفرینی فضای اشتراکی «با» و به رسمیت شناختن شبکه‌ی مادیِ هنر، امکان احیای یادگیری شهودی و درک فضاییِ غیراقلیدسی را در ساختار آکادمیک فراهم می‌سازد.

کلمات کلیدی : نظریه کنشگر شبکه دانش بدن‌مند دانش صریح هابیتوس هنرهای سنتی ایران پداگوژی