تحلیل مؤلفه‌های طراحی مجتمع‌های مسکونی پایدار در مناطق حاشیه‌نشین شهر ساوه با رویکرد مدل‌سازی معادلات ساختاری

تحلیل مؤلفه‌های طراحی مجتمع‌های مسکونی پایدار در مناطق حاشیه‌نشین شهر ساوه با رویکرد مدل‌سازی معادلات ساختاری

الهام حاجی علیانی1 محسن کاملی2

1) Department of Architecture, Islamic Azad University, Saveh Branch, Saveh, Iran
2) گروه معماری، واحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامی، ساوه، ایران

کد IOI مقاله : AAHE-ABBEEE
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های عمران، طراحی و ساخت، انرژی، مواد و ماشین آلات پیشرفته(icaeu.ir)
چکیده :
    طراحی مجتمع‌های مسکونی در مناطق حاشیه‌نشین شهری در بسیاری از موارد به مداخلات کالبدی محدود شده و ابعاد مختلف پایداری به‌صورت منفک و غیرنظام‌مند مورد توجه قرار گرفته‌اند. این رویکرد تقلیل‌گرایانه موجب شده است پیوندهای درونی میان مؤلفه‌های اجتماعی، اقتصادی، زیست‌محیطی و فضایی در فرآیند تحقق پایداری سکونتی به‌درستی شناسایی و تبیین نشوند. در چنین شرایطی، بازاندیشی در الگوی طراحی این مجتمع‌ها بر پایه‌ی ادراک ساکنان و تحلیل ساختاری روابط میان مؤلفه‌های پایداری، ضرورتی اساسی به شمار می‌آید. پژوهش حاضر با رویکردی داده‌محور، به تحلیل الگوی طراحی مجتمع‌های مسکونی پایدار در مناطق حاشیه‌نشین شهر ساوه می‌پردازد و روابط میان مؤلفه‌های اصلی پایداری را مورد بررسی قرار می‌دهد. داده‌های پژوهش از طریق مطالعه‌ی میدانی و پرسشنامه گردآوری شده و با بهره‌گیری از آزمون‌های آماری همبستگی پیرسون، فریدمن و مدل‌سازی معادلات ساختاری تحلیل شدند. نتایج تحلیل‌ها نشان می‌دهد که مؤلفه‌های اجتماعی بیشترین نقش را در تبیین پایداری سکونتی ایفا می‌کنند و از نظر آماری دارای بالاترین میزان تأثیر نسبت به سایر مؤلفه‌ها هستند. همچنین یافته‌ها حاکی از آن است که مؤلفه‌های اقتصادی، زیست‌محیطی و فضایی نه به‌صورت مستقل، بلکه در تعامل ساختاری با بُعد اجتماعی معنا یافته و کارکرد خود را در چارچوب این پیوندها آشکار می‌سازند. بر این اساس، نتایج پژوهش نشان می‌دهد که راهبردهای طراحی در مناطق حاشیه‌نشین باید از تمرکز صرف بر بهبود کالبدی فاصله گرفته و بر تقویت فضاهای جمعی مقیاس‌پذیر، افزایش انعطاف‌پذیری عملکردی فضاها و ایجاد سازوکارهای مشارکت‌محور ساکنان به‌عنوان اهرم‌های عملی تحقق پایداری سکونتی متمرکز شوند.

کلمات کلیدی : طراحی معماری اجتماع پذیر انسجام اجتماعی فضایی طراحی داده‌مبنا ادراک فضایی مجموعه‌ی مسکونی پایدار