سربندهای فلزی زنان ترکمن ایران با تأکید بر ارزش های دینی این قوم

سربندهای فلزی زنان ترکمن ایران با تأکید بر ارزش های دینی این قوم

فاطمه عطائی نژاد1 معصومه زلفی2

1) استاد مدعو دانشگاه
2) دانشجوی کارشناسی

کد IOI مقاله : AAHE-ABCKFG
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های عمران، طراحی و ساخت، انرژی، مواد و ماشین آلات پیشرفته(icaeu.ir)
چکیده :
    در ﻃﻮل ﺗﺎرﯾﺦ، ﭘﻮﺷﺎك ﻫﻤﻮاره از ﻧﯿﺎزﻫﺎي اوﻟﯿﻪ ﺑﺸﺮ ﺑﻮده اﺳﺖ. اﯾﻦ ﻋﻨﺼﺮ اﺑﺘﺪا ﺑﻪ ﺻﻮرت ﯾﮏ ﻧﯿﺎز ﺧﻮد را ﻧﺸﺎن داده، اﻣﺎ ﺑﻪ ﻣﺮور زﻣﺎن ﺑﺎ ﭘﯿﺸﺮﻓﺖ اﻧﺴﺎن، از ﯾﮏ ﻧﯿﺎز ﺑﻪ ﺻﻮرت ﯾﮏ ﭘﺪﯾﺪه ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ، ﻫﻨﺮي، اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و اﻗﺘﺼﺎدي ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ. در اﯾﻦ ﻣﯿﺎن ﭘﻮﺷﺎك اﻗﻮام ﻣﺨﺘﻠﻒ در اﯾﺮان ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪاي ﺧﺎص ﺟﻠﻮهﮔﺮي ﻣﯽﮐﻨﺪ؛ ﭼﺮا ﮐﻪ ﭘﻮﺷﺎك ﻫﺮ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﺘﺄﺛﺮ از آب و ﻫﻮا، ﻓﺮﻫﻨﮓ، اﻗﺘﺼﺎد، ﺳﯿﺎﺳﺖ و ﻣﺬﻫﺐ آن ﻣﻨﻄﻘﻪ اﺳﺖ. در اﯾﻦ ﻣﯿﺎن ﭘﻮﺷﺎك زﻧﺎن ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻗﺸﺮ ﻋﻤﺪهاي از ﯾﮏ ﻗﻮﻣﯿﺖ ﺑﺎ ﺗﻨﻮع، ﺧﻼﻗﯿﺖ، زﯾﺒﺎﯾﯽ و ﻇﺮاﻓﺖ ﻫﻤﺮاه اﺳﺖ. حفظ شأن و جایگاه یادگارهای فرهنگی و هنری هر اقلیمی، در وهله اول به عهده وارثان آن سرزمین است؛ و این حفاظت جز با شناخت عمیق معانی نهان در آن ها اعتبار نمی یابد. از آنجایی که اکثر هنرهای جوامع سنتی در قالب نمادپردازی ای صورت می پذیرفتند ، که دین و سنت مربوطه به آن ها اعطا می نمود، رمزگشایی معانی آن ها نیز وابسته به شناخت نماد های اصلی ادیان و سنت هایی هستند که بستر شکل گیری آن هنرها بوده اند. سربندهای فلزی قبه و تاج دختران و زنان ترکمن، جزو هنرهایی محسوب می شوند که علاوه بر زیبایی بی نظیرشان حامل معانی عمیقی نیز هستند . لذا هدف اصلی این پژوهش، کشف این معانی و سؤال اصلی، چیستی آن هاست. این نوشتار به روش های کتابخانه ای و میدانی صورت گرفته است؛ و طی مطالعات انجام شده، به این نتیجه دست یافت که شمنیسم (دین ابتدایی قوم ترکمن)، دینی است که در آن باید به جستجوی نمادپردازی های مذکور پرداخت. در این راستا قسمت های اصلی تشکیل دهنده قبه، یعنی: پر ِ پرنده، میله توخالی وسط قبه، نیمکره هشت قسمتی و آویزه های متصل بدان، به ترتیب متناظر با نیروی مذکر از سوی آسمان، محور عالم، عالم میانی و عالم زمینی هستند . همین طور تاج ، از جنبه ای نماد اتحاد اصل مذکر و مؤنث و از جنبه ای دیگر نماد خورشید در نظر گرفته می شود. در کل، فرم های هر دو سربند بر موقعیت محوری زن در عالم ، تأکید می ورزند. این جایگاه از دو جنبه ارزشمند است. در درجه اول به عنوان یک انسان و در مقام مخلوق مرکزی عالم، و در درجه دوم به عنوان مادر و منشأ نسل های آینده که نقش خطیری عهده دار است ؛ زیرا متبارک گشتن هر نسلی در گرو تقدس یافتن منشأ آن است

کلمات کلیدی : نماد شناسی سربندهای فلزی زنان ترکمن ایران مؤلفه های دینی