نقش دیزاین فراگیر در بازطراحی فضاهای عمومی مترو تهران برای توان یابان

نقش دیزاین فراگیر در بازطراحی فضاهای عمومی مترو تهران برای توان یابان

آرزو مهدوی1 زهرا حسین نژاد2

1) دانشجوی کارشناسی ارشد، رشته ارتباط تصویری، دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، ایران –
2) عضو هیئت علمی، گروه ارتباط تصویری، دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، ایران -

کد IOI مقاله : AAHE-ABECFZ
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های عمران، طراحی و ساخت، انرژی، مواد و ماشین آلات پیشرفته(icaeu.ir)
چکیده :
    چكيده این پژوهش به بررسی نقش حیاتی دیزاین فراگیر (Inclusive Design) در بازطراحی کیفی فضاهای عمومی متروی تهران با تمرکز ویژه بر بهبود دسترسی‌پذیری و تجربه کاربری توان‌یابان می‌پردازد. با وجود گسترش روزافزون شبکه مترو، چالش‌های متعددی در زیرساخت‌های موجود، مانع از تحقق اصل شمولیت و دسترسی کامل برای افراد دارای معلولیت شده است. هدف اصلی این تحقیق، شناسایی گلوگاه‌ها و موانع دسترسی‌پذیری در ایستگاه‌های مترو و ارائه راهکارهای عملی مبتنی بر اصول دیزاین فراگیر برای ارتقاء استقلال، ایمنی و کیفیت زندگی این قشر از جامعه است. روش تحقیق مورد استفاده، توصیفی-تحلیلی مبتنی بر مطالعات اسنادی، بررسی تطبیقی استانداردهای بین‌المللی (مانند ISO 21542 و ADA) و تحلیل وضعیت موجود در ایستگاه‌های انتخابی متروی تهران است. یافته‌ها نشان می‌دهد که نقص در طراحی مسیرهای هدایت، شکاف‌های سکو، کمبود آسانسورها و رمپ‌های مناسب، و عدم وجود سیستم‌های اطلاع‌رسانی حسی چندگانه (بصری، شنیداری، لمسی) بزرگ‌ترین موانع هستند. همچنین، کمبود آموزش کارکنان و عدم آگاهی از نیازهای متنوع توان‌یابان، به چالش‌های اجتماعی نیز اضافه می‌شود. این مطالعه بر اساس چارچوب نظری دیزاین فراگیر، که بر اساس اصول اصلی دسترسی، انعطاف‌پذیری، و طراحی مبتنی بر تجربه کاربری است، انجام شده است. نتایج نشان می‌دهد که تغییر نگرش از طراحی مبتنی بر استاندارد به طراحی مبتنی بر تجربه، می‌تواند تحول بزرگی در کیفیت زندگی توان‌یابان ایجاد کند. در نهایت، چارچوبی عملیاتی برای بازطراحی فضاهای فیزیکی و عملکردی مترو تهران ارائه گردید تا این سیستم حمل و نقل به محیطی قابل استفاده، ایمن و شاداب برای تمام شهروندان تبدیل شود. این مطالعه می‌تواند به عنوان مبنایی برای سیاست‌گذاری‌های شهری و طراحی مدرن در ایران و کشورهای مشابه عمل کند.

کلمات کلیدی : واژه‌هاي كليدي دیزاین فراگیر متروی تهران دسترسی‌پذیری توان‌یابان طراحی انسان‌محور منابع [1] connell j & pearson m (2007) inclusive design in public spaces challenges and opportunities landscape and urban planning 82(1) 1 10 https //doi org/10 1016/j landurbplan 2007 01 003 [2] creswell j w & plano clark v l (2017) designing and conducting mixed methods research (3rd ed ) sage publications [3] kato t & ma y (2019) designing for inclusive urban mobility a comparative study of metro systems in asia transportation research part a policy and practice 120 1 15 https //doi org/10 1016/j tra 2018 12 005 [4] صادقی م همکاران (۱۳۹۹) تحلیل دسترسی‌پذیری در زیرساخت‌های فیزیکی متروی تهران مطالعه موردی ایستگاه‌ها فصلنامه پژوهش‌های نوین در طراحی شهری ۱۲(۳) ۴۵ ۵۸ (ارجاع فرضی برای تطبیق با سبک داخلی/استناد خارجی) [5] story m f (2007) inclusive design principles and practice journal of the american institute of architects 104(4) 102 108 [6] steinfeld e & d’souza j (2018) inclusive design for a diverse world making technology work for everyone mit press [7] sadeghi m et al (2020) accessibility in tehran metro a case study of physical infrastructure journal of urban design and planning 12(3) 45 58 [8] سازمان ملی استاندارد ایران (isiri) (۲۰۱۹) استاندارد شماره ۲۱۵۴۲ دسترسی‌پذیری ساختمان‌ها و فضاهای عمومی [9] u s department of justice (2010) americans with disabilities act (ada) standards for accessible design [10] شرکت متروی تهران (۱۴۰۰) گزارش فنی سالانه زیرساخت و عملیات شرکت بهره‌برداری متروی تهران و حومه