کاربرد پهپادهای مجهز به حسگرهای حرارتی و هوش مصنوعی در پایش و اطفای حریق: یک مرور جامع بر فرصت‌ها و چالش‌های عملیاتی

کاربرد پهپادهای مجهز به حسگرهای حرارتی و هوش مصنوعی در پایش و اطفای حریق: یک مرور جامع بر فرصت‌ها و چالش‌های عملیاتی

محمد جمشیدی1

1) فوق‌لیسانس مهندسی ایمنی، بهداشت و محیط زیست (HSE)، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قائم‌شهر؛ کارشناس آتش‌نشانی شهرداری کرج

کد IOI مقاله : AAHE-ABEKGD
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های عمران، طراحی و ساخت، انرژی، مواد و ماشین آلات پیشرفته(icaeu.ir)
چکیده :
    چکیده در دهه اخیر، تلفیق فناوری‌های پایش هوایی بدون سرنشین، سنجش حرارتی و الگوریتم‌های هوش مصنوعی، چشم‌انداز مدیریت بحران حریق را به‌طور بنیادین دگرگون ساخته است. این مطالعه با هدف ارائه تصویری جامع از فرصت‌ها و چالش‌های عملیاتی به‌کارگیری پهپادهای مجهز به حسگرهای حرارتی و هوش مصنوعی در پایش و اطفای حریق، به مرور نظام‌مند ادبیات پژوهشی از سال ۲۰۱۵ میلادی (۱۳۹۵ هجری شمسی) به این سو پرداخته است. با جست‌وجو در پایگاه‌های معتبر علمی بین‌المللی و فارسی‌زبان، ۴۶ منبع شامل ۳۵ مقاله انگلیسی و ۱۱ مقاله فارسی انتخاب و تحلیل شدند. یافته‌ها نشان می‌دهند که حسگرهای فروسرخ حرارتی در تشخیص زودهنگام کانون‌های حرارتی پنهان در دود یا پوشش گیاهی انبوه، عملکرد بسیار بالایی دارند و الگوریتم‌های یادگیری عمیق مانند شبکه‌های عصبی پیچشی به دقت‌های تشخیص بالای ۹۵ درصد دست یافته‌اند. پهپادها با ایجاد سکوی پرنده هوشمند، امکان پایش مداوم، ارزیابی سریع گسترش جبهه آتش و پشتیبانی تصمیم‌گیری برای تیم‌های اطفا را فراهم می‌کنند. با وجود این پیشرفت‌ها، چالش‌های عملیاتی متعددی نظیر محدودیت زمان پرواز، اختلال در محیط‌های پر دود و گردوغبار، یکپارچه‌سازی مطمئن سخت‌افزار و نرم‌افزار، نبود پروتکل‌های استاندارد ارتباطی و محدودیت‌های قانونی همچنان پابرجاست. این مرور همچنین نشان داد که بخش اعظم مطالعات در محیط‌های شبیه‌سازی‌شده یا مقیاس کوچک انجام شده و شکاف قابل‌توجهی میان پژوهش‌های نظری و استقرار عملیاتی در میدان واقعی، به‌ویژه در اطفای فعال، وجود دارد. نتیجه‌گیری نهایی بر ضرورت توسعه نسل جدید پهپادهای مقاوم با برد بلند، الگوریتم‌های سبک و بی‌درنگ، سامانه‌های تصمیم‌یار چندعاملی و هم‌چنین تدوین چارچوب‌های حقوقی-عملیاتی برای بهره‌برداری ایمن از این فناوری در عملیات آتش‌نشانی تأکید دارد.

کلمات کلیدی : پهپاد حسگر حرارتی هوش مصنوعی یادگیری عمیق پایش حریق اطفای حریق چالش‌های عملیاتی مرور نظام‌مند